Greenland là gì, ở đâu

Greenland (tiếng Greenland: Kalaallit Nunaat) là hòn đảo lớn nhất thế giới, nằm ở vùng Bắc Cực. Mặc dù về mặt địa lý nó thuộc lục đơn Bắc Mỹ, nhưng về mặt chính trị và văn hóa, Greenland là một quốc gia tự trị thuộc Vương quốc Đan Mạch.

** Tại sao gọi là greenland, greenland nghĩa là gì?

Cái tên Greenland mang một ý nghĩa khá thú vị, vừa là một chiến lược “marketing” cổ đại, vừa phản ánh một phần sự thật địa lý vào thời điểm đó.

1. Ý nghĩa tên gọi

• Dịch nghĩa: Trong tiếng Anh, “Greenland” có nghĩa là “Vùng đất Xanh”.
• Tên địa phương: Người bản địa gọi hòn đảo là Kalaallit Nunaat, có nghĩa là “Đất nước của người dân (Inuit)”.

---

2. Tại sao lại gọi là “Vùng đất Xanh”?

Cái tên này gắn liền với Erik Đỏ (Erik the Red), một người Viking Na Uy. Theo các bản trường ca Saga của Iceland, câu chuyện diễn ra như sau:

• Chiến thuật thu hút định cư: Năm 982, Erik Đỏ bị trục xuất khỏi Iceland và đã đi thuyền về phía Tây để tìm vùng đất mới. Sau khi khám phá ra hòn đảo, ông muốn lôi kéo những người khác từ Iceland đến đây sinh sống.
• Lời quảng cáo hấp dẫn: Erik tin rằng nếu hòn đảo có một cái tên “đẹp và hấp dẫn”, mọi người sẽ có cảm hứng muốn đến đó hơn. Vì vậy, ông đặt tên là Greenland (Vùng đất Xanh) để tạo ấn tượng về một nơi trù phú, màu mỡ, đối lập với cái tên Iceland (Vùng Băng).

---

3. Greenland có thực sự “Xanh” không?

Mặc dù ngày nay 80% diện tích Greenland bị bao phủ bởi băng, nhưng cái tên này không hoàn toàn là “lừa đảo”:

• Khí hậu trong quá khứ: Vào thế kỷ thứ 10 (thời điểm Erik Đỏ đến), khu vực phía Nam Greenland có khí hậu ấm áp hơn hiện nay. Các thung lũng ở phía Nam lúc đó có những đồng cỏ xanh tươi, cho phép người Viking chăn nuôi gia súc và cừu.
• Sự đối lập: So với cảnh quan núi lửa và đá đen của Iceland, những dải ven biển xanh rì ở phía Nam Greenland thực sự trông “xanh” hơn đối với những người định cư thời đó.

---

4. Nghịch lý với Iceland

Có một câu nói vui thường được nhắc đến là: “Greenland đầy băng còn Iceland lại rất xanh”.

• Iceland: Do ảnh hưởng của dòng hải lưu nóng, Iceland có mùa đông tương đối ôn hòa và mùa hè xanh mướt.
• Greenland: Do có dải băng khổng lồ ở trung tâm, khí hậu khắc nghiệt hơn rất nhiều.

** Tổng quát về Greenland

1. Địa lý và Khí hậu

• Dải băng Greenland: Đây là đặc điểm địa lý nổi bật nhất, bao phủ khoảng 1,7 triệu km². Nếu toàn bộ dải băng này tan chảy, mực nước biển toàn cầu có thể tăng lên khoảng 7 mét.
• Bờ biển không băng: Chỉ có một phần nhỏ diện tích đất dọc theo bờ biển (chủ yếu ở phía Tây Nam) là không có băng vĩnh cửu. Đây là nơi tập trung toàn bộ các thị trấn và làng mạc của Greenland.

2. Hệ thống Chính trị và Chính phủ

• Quốc gia tự trị: Greenland là một quốc gia cấu thành trong Vương quốc Đan Mạch. Từ năm 2009, thông qua Đạo luật Tự quản, người dân Greenland đã được công nhận là một dân tộc riêng biệt theo luật quốc tế.
• Quyền hạn: Chính phủ Greenland (Naalakkersuisut) nắm quyền kiểm soát đối với hầu hết các vấn đề nội bộ như tư pháp, cảnh sát và tài nguyên thiên nhiên. Tuy nhiên, Đan Mạch vẫn chịu trách nhiệm về chính sách đối ngoại và quốc phòng.

3. Kinh tế và Tiềm năng tương lai

• Ngành đánh bắt hải sản: Đây là xương sống của nền kinh tế, với các sản phẩm chủ lực là tôm và cá bơn.
• Khai khoáng và Năng lượng: Greenland sở hữu trữ lượng lớn các khoáng sản quý hiếm, bao gồm vàng, kim cương và các nguyên tố đất hiếm. Việc khai thác các tài nguyên này được xem là “chìa khóa” để Greenland có thể độc lập hoàn toàn về kinh tế khỏi Đan Mạch trong tương lai.

4. Văn hóa và Ngôn ngữ

• Bản sắc Inuit: Văn hóa Greenland bắt nguồn sâu xa từ truyền thống của người Inuit vùng Bắc Cực, nổi bật với nghệ thuật điêu khắc đá, các cuộc đua chó kéo xe và kỹ năng săn bắt trên băng.
• Ngôn ngữ: Tiếng Kalaallisut là ngôn ngữ chính thức. Đây là một ngôn ngữ phức hợp, nơi một từ dài có thể diễn đạt ý nghĩa của cả một câu trong các ngôn ngữ khác.

** Lịch sử của những người Viking đầu tiên trên đảo.

Lịch sử của những người Viking tại Greenland là một chương đầy bí ẩn và hấp dẫn, kéo dài khoảng 500 năm trước khi họ biến mất một cách đột ngột.

1. Cuộc thám hiểm của Erik Đỏ

• Sự khởi đầu: Theo các bản trường ca (Saga) của người Iceland, Erik Đỏ bị trục xuất khỏi Iceland vì tội giết người vào khoảng năm 982. Ông đã lên thuyền đi về phía Tây và tìm thấy một vùng đất mới.
• Tên gọi “Greenland”: Erik đã đặt tên cho vùng đất này là “Greenland” (Vùng đất Xanh) với mục đích quảng bá, nhằm thu hút những người định cư khác từ Iceland đến đây, dù phần lớn đảo bị bao phủ bởi băng.
• Định cư: Vào năm 985, Erik trở lại Greenland cùng với 25 con thuyền, mặc dù chỉ có 14 thuyền cập bến an toàn. Họ thiết lập hai khu định cư chính: Khu định cư phía Đông (Eystribyggð) và Khu định cư phía Tây (Vestribyggð).

2. Đời sống của người Viking tại Bắc Cực

• Nông nghiệp và Chăn nuôi: Họ cố gắng duy trì lối sống như ở Scandinavia, nuôi gia súc, cừu và dê. Tuy nhiên, do khí hậu khắc nghiệt, họ phải dựa nhiều vào việc săn bắt hải cẩu và tuần lộc.
• Giao thương: Ngà voi ma mút biển (walrus ivory) là mặt hàng xuất khẩu quý giá nhất của họ sang Châu Âu để đổi lấy những thứ họ thiếu như gỗ, sắt và ngũ khẩu.
• Tôn giáo: Ban đầu họ theo đa thần giáo Bắc Âu, nhưng sau đó đã chuyển sang Công giáo khi Leif Erikson (con trai Erik Đỏ) mang Kitô giáo từ Na Uy trở về vào khoảng năm 1000.

3. Sự biến mất đầy bí ẩn

Đến thế kỷ 15, các khu định cư của người Viking hoàn toàn trống không. Có nhiều giả thuyết về sự sụp đổ này:

• Biến đổi khí hậu: “Kỷ băng hà nhỏ” khiến nhiệt độ giảm mạnh, làm cho việc trồng trọt và chăn nuôi trở nên bất khả thi.
• Xung đột: Sự xuất hiện của người Thule (tổ tiên của người Inuit) từ phía Bắc dẫn đến những cạnh tranh về tài nguyên và các cuộc xung đột tiềm tàng.
• Sự cô lập kinh tế: Giá ngà voi ma mút biển sụt giảm tại Châu Âu và sự hoành hành của bệnh dịch hạch đã làm đứt gãy các tuyến đường thương mại huyết mạch.

** Văn hóa của người Inuit – những người đã thích nghi thành công tại đây?

Trong khi người Viking gặp khó khăn và cuối cùng biến mất, người Inuit (tổ tiên là văn hóa Thule) đã thích nghi một cách hoàn hảo với môi trường khắc nghiệt của Greenland nhờ những kỹ năng và công cụ sáng tạo.

1. Kỹ năng sinh tồn và Săn bắn

• Động vật là nguồn sống: Người Inuit dựa hoàn toàn vào việc săn bắn hải cẩu, cá voi, gấu Bắc Cực và tuần lộc. Họ không lãng phí bất cứ bộ phận nào: thịt làm thức ăn, da làm quần áo và lều, xương làm công cụ và mỡ làm nhiên liệu đốt.
• Kayak và Umiak: Họ đã phát minh ra Kayak (thuyền đơn nhanh nhẹn để săn bắn) và Umiak (thuyền lớn hơn để vận chuyển gia đình và săn cá voi). Những thiết kế này ưu việt đến mức vẫn còn ảnh hưởng đến các loại thuyền hiện đại ngày nay.
• Chó kéo xe: Chó Husky Greenland không chỉ là thú cưng mà là “động cơ” quan trọng giúp họ di chuyển trên những quãng đường băng giá dài hàng dặm.

2. Trang phục và Nhà ở

• Quần áo lông thú: Họ sử dụng kỹ thuật may nhiều lớp từ da hải cẩu (chống nước) và da tuần lộc (giữ nhiệt). Bộ trang phục truyền thống Kamik (giày da hải cẩu) là một kiệt tác của sự khéo léo.
• Lều và Igloo: Vào mùa hè, họ sống trong lều da động vật. Vào mùa đông, họ xây dựng các ngôi nhà bằng đá, đất bùn hoặc đôi khi là Igloo (nhà bằng tuyết) khi đi săn xa, tận dụng đặc tính cách nhiệt tuyệt vời của tuyết.

3. Đời sống Tâm linh và Nghệ thuật

• Thần thoại biển cả: Niềm tin của người Inuit gắn liền với thiên nhiên. Một trong những vị thần quan trọng nhất là Sedna, mẹ của các loài sinh vật biển, người điều khiển sự thành bại của các chuyến đi săn.
• Tupilak: Đây là những bức tượng nhỏ được chạm khắc từ xương, răng hoặc gạc động vật. Ban đầu, chúng được dùng làm vật phẩm tâm linh mang sức mạnh bảo vệ hoặc nguyền rủa, nhưng ngày nay đã trở thành một loại hình nghệ thuật điêu khắc tinh xảo nổi tiếng thế giới.

4. Sự thích nghi hiện đại

Ngày nay, người Inuit tại Greenland đã hiện đại hóa lối sống của mình với súng săn và xe trượt tuyết có động cơ, nhưng họ vẫn giữ gìn nghiêm ngặt các giá trị truyền thống về sự tôn trọng thiên nhiên và tinh thần cộng đồng.

** Các món ăn truyền thống của người Inuit (như món Kiviak độc đáo)?

Ẩm thực của người Inuit tại Greenland không chỉ đơn thuần là việc ăn uống mà còn là minh chứng cho khả năng thích nghi phi thường với môi trường không thể canh tác.

Dưới đây là những món ăn truyền thống đặc trưng nhất:

1. Kiviak (Chim lên men trong da hải cẩu)

Đây là món ăn gây kinh ngạc nhất đối với du khách phương Tây nhưng lại là nguồn cung cấp vitamin quý giá cho người Inuit trong mùa đông dài tối tăm.

• Cách chế biến: Người ta nhồi khoảng 300 đến 500 con chim Auk (một loài chim biển nhỏ) còn nguyên lông và mỏ vào trong lớp da của một con hải cẩu đã được lọc hết thịt.
• Lên men: Lớp da hải cẩu sau đó được khâu kín bằng mỡ để đuổi ruồi và chôn dưới một tảng đá lớn từ 3 đến 18 tháng.
• Hương vị: Khi đào lên, thịt chim đã mềm và có mùi vị nồng, được mô tả là giống như phô mai xanh rất già hoặc cam thảo. Người dân thường ăn trực tiếp thịt chim sống sau khi lột lông.

2. Suaasat (Món súp quốc hồn quốc túy)

Nếu Kiviak là món đặc sản cho dịp lễ, thì Suaasat là món ăn hằng ngày phổ biến nhất.

• Thành phần: Đây là một loại súp đặc, theo truyền thống được nấu từ thịt hải cẩu, nhưng cũng có thể dùng thịt cá voi, tuần lộc hoặc chim biển.
• Cách nấu: Súp thường được nấu cùng với hành tây, khoai tây và làm đặc bằng gạo hoặc lúa mạch đã ngâm qua đêm. Gia vị rất đơn giản, chỉ gồm muối, tiêu hoặc lá nguyệt quế để giữ trọn vị ngọt của thịt.

3. Mattak (Da và mỡ cá voi)

Mattak là món ăn nhẹ hoặc món khai vị quan trọng trong các bữa tiệc.

• Cấu tạo: Đây là lớp da ngoài cùng của cá voi kỳ lân biển (narwhal) hoặc cá voi trắng (beluga) kèm theo một lớp mỡ mỏng bên dưới.
• Cách ăn: Thường được ăn sống, cắt thành những miếng nhỏ hình vuông. Mattak có độ giòn ở lớp da và béo ngậy ở lớp mỡ, là nguồn cung cấp vitamin C dồi dào – thứ vốn rất khan hiếm ở vùng Bắc Cực không có trái cây.

4. Panertut (Thịt và cá khô)

Do độ ẩm ở Greenland rất thấp, đây là điều kiện lý tưởng để bảo quản thực phẩm bằng cách sấy khô.

• Phổ biến: Cá tuyết khô và thịt tuần lộc khô là những món ăn nhẹ phổ biến nhất. Người dân thường ăn kèm chúng với một chút bơ hoặc mỡ hải cẩu để tăng hương vị và năng lượng.

** Những quy định nghiêm ngặt về việc săn bắt cá voi và hải cẩu để bảo tồn văn hóa và thiên nhiên?

Việc săn bắt hải sản và động vật biển tại Greenland không chỉ là một hoạt động kinh tế mà còn là một phần không thể tách rời của bản sắc văn hóa Inuit. Tuy nhiên, để bảo tồn thiên nhiên, chính phủ Greenland đã thiết lập những quy định cực kỳ nghiêm ngặt.

1. Hệ thống hạn ngạch (Quotas)

Chính phủ Greenland thiết lập hạn ngạch hàng năm cho các loài động vật quan trọng dựa trên các khuyến nghị khoa học từ Viện Tài nguyên Thiên nhiên Greenland.

• Cá voi lớn: Các loài như cá voi lưng gù, cá voi vây và cá voi minke được quản lý bởi Ủy ban Cá voi Quốc tế (IWC). Greenland được cấp một “hạn ngạch săn bắt truyền thống” vì mục đích tự cung tự cấp của người bản địa.
• Hải cẩu: Mặc dù số lượng hải cẩu ở Greenland rất dồi dào (khoảng 12 triệu con), việc săn bắt vẫn được giám sát để đảm bảo tính bền vững và không gây nguy hại đến hệ sinh thái chung.

2. Quy định về đối tượng được phép săn bắt

• Giấy phép hành nghề: Chỉ những người có giấy phép săn bắn chuyên nghiệp hoặc săn bắn giải trí mới được phép tham gia.
• Người bản địa: Ưu tiên đặc biệt được dành cho những người Inuit sống dựa vào nguồn thực phẩm truyền thống này để sinh tồn, đặc biệt là ở các vùng sâu vùng xa nơi thực phẩm nhập khẩu rất đắt đỏ.

3. Phương pháp săn bắt nhân đạo

Greenland có những quy định khắt khe về vũ khí và phương pháp để đảm bảo con vật bị hạ gục nhanh nhất có thể, giảm thiểu sự đau đớn:

• Vũ khí: Phải sử dụng các loại súng trường có cỡ nòng nhất định hoặc lao móc nổ chuyên dụng đối với cá voi lớn.
• Cấm săn bắt thương mại quy mô lớn: Việc săn bắt phải mang tính chất địa phương. Sản phẩm từ cá voi và hải cẩu chủ yếu được tiêu thụ trong nước thay vì xuất khẩu ồ ạt ra quốc tế (do các lệnh cấm vận của EU và Hoa Kỳ đối với sản phẩm từ động vật biển).

4. Sử dụng triệt để tài nguyên (Zero Waste)

Một quy tắc đạo đức và pháp lý quan trọng trong văn hóa Inuit là không lãng phí.

• Mọi bộ phận của con vật sau khi săn bắt phải được sử dụng: thịt và mỡ làm thức ăn, da làm quần áo hoặc bọc thuyền, xương làm đồ thủ công mỹ nghệ (Tupilak).
• Việc bỏ lại xác động vật sau khi săn bắn được coi là một tội lỗi lớn và có thể bị phạt nặng.

5. Thách thức từ biến đổi khí hậu

Hiện nay, quy định săn bắt cũng phải điều chỉnh theo sự biến đổi của băng tan. Việc băng tan sớm khiến các tuyến đường di cư của động vật thay đổi, buộc chính phủ phải cập nhật khu vực săn bắn liên tục để bảo vệ an toàn cho thợ săn và duy trì số lượng bầy đàn.

** Các địa điểm du lịch nổi tiếng như Vịnh băng Ilulissat.

Vịnh băng Ilulissat là địa điểm du lịch biểu tượng nhất của Greenland, nhưng hòn đảo này còn nhiều điểm đến hấp dẫn khác kết hợp giữa thiên nhiên kỳ vĩ và văn hóa bản địa. Dưới đây là 4 địa điểm nổi tiếng nhất:

1. Vịnh băng Ilulissat (Ilulissat Icefjord)

Đây là Di sản Thế giới được UNESCO công nhận và là điểm du lịch thu hút nhất Greenland.

• Đặc điểm: Nơi đây có sông băng Sermeq Kujalleq, một trong những sông băng nhanh nhất và hoạt động mạnh nhất thế giới.
• Trải nghiệm: Bạn có thể đi du thuyền giữa những tảng băng trôi khổng lồ, đi bộ đường dài dọc theo bờ vịnh hoặc ngắm nhìn toàn cảnh từ trực thăng.
• Thông tin thêm: Tìm hiểu về Vịnh băng Ilulissat.

2. Nuuk – Thủ đô hiện đại

Nuuk là sự kết hợp thú vị giữa truyền thống Inuit và lối sống đô thị hiện đại của Bắc Âu.

• Đặc điểm: Thành phố nằm ở cửa hệ thống vịnh hẹp (fjord) lớn thứ hai thế giới, với những ngôi nhà gỗ màu sắc rực rỡ soi bóng xuống mặt nước.
• Trải nghiệm: Ghé thăm Bảo tàng Quốc gia Greenland để xem các xác ướp Qilakitsoq 500 năm tuổi hoặc thưởng thức ẩm thực cao cấp tại các nhà hàng địa phương.
• Thông tin thêm: Khám phá Thủ đô Nuuk.

3. Kangerlussuaq và Dải băng Greenland (Ice Sheet)

Đây là “cánh cổng” chính để tiếp cận dải băng khổng lồ bao phủ tâm hòn đảo.

• Đặc điểm: Là nơi duy nhất tại Greenland bạn có thể lái xe trực tiếp đến tận rìa dải băng (Điểm 660).
• Trải nghiệm: Tham gia các chuyến xe chuyên dụng đi trên băng, cắm trại qua đêm trên dải băng vĩnh cửu hoặc ngắm động vật hoang dã như bò xạ hương (muskox).
• Thông tin thêm: Chi tiết về Kangerlussuaq.

4. Suối nước nóng Uunartoq

Nằm ở miền Nam Greenland, đây là những hồ tắm nước nóng tự nhiên duy nhất có nhiệt độ đủ ấm để tắm quanh năm.

• Đặc điểm: Khác với các suối nước nóng ở Iceland, Uunartoq hoàn toàn hoang sơ và không có các công trình nhân tạo bao quanh.
• Trải nghiệm: Vừa ngâm mình trong làn nước ấm áp, vừa ngắm nhìn những tảng băng trôi lững lờ ngoài khơi và những đỉnh núi tuyết hùng vĩ.

** Các nguồn lợi lấy từ Greenland

Greenland không chỉ là một hòn đảo băng giá mà còn là một “kho báu” chiến lược với nguồn tài nguyên thiên nhiên khổng lồ. Dưới đây là những nguồn lợi chính mà hòn đảo này mang lại:

1. Khoáng sản và Đất hiếm

Đây là nguồn lợi tiềm năng nhất khiến Greenland trở thành tâm điểm chú ý của các cường quốc như Mỹ và Trung Quốc.

• Đất hiếm: Greenland sở hữu trữ lượng đất hiếm khổng lồ, ước tính khoảng 38,5 triệu tấn. Đây là nguyên liệu then chốt để sản xuất công nghệ cao như xe điện, điện thoại và vũ khí.
• Kim loại quý và công nghiệp: Hòn đảo có trữ lượng lớn vàng, kim cương, sắt, kẽm, chì và uranium. 25 trên tổng số 34 loại khoáng sản quan trọng nhất thế giới đều được tìm thấy tại đây.

2. Thủy sản – Trụ cột kinh tế hiện tại

Hiện nay, đánh bắt cá và tôm vẫn là nguồn thu nhập lớn nhất, chiếm hơn 90% tổng giá trị xuất khẩu của đảo. Các sản phẩm chủ lực bao gồm tôm nước lạnh và cá bơn Greenland (halibut).

3. Vị trí Chiến lược và Hàng hải

• Tuyến đường vận tải mới: Khi băng tan do biến đổi khí hậu, tuyến đường Tây Bắc (Northwest Passage) mở ra, giúp rút ngắn đáng kể thời gian vận chuyển hàng hóa giữa các châu lục.
• An ninh quốc phòng: Greenland nằm ở vị trí án ngữ giữa Bắc Đại Tây Dương và Bắc Băng Dương, là nơi đặt căn cứ không quân Thule quan trọng của quân đội Mỹ với hệ thống cảnh báo sớm tên lửa.

4. Du lịch và Năng lượng sạch

• Du lịch sinh thái: Với cảnh quan băng giá ngoạn mục và hiện tượng cực quang, lượng khách du lịch đến Greenland đang tăng trưởng mạnh (khoảng 9% mỗi năm).
• Thủy điện: Với địa hình dốc và lượng nước từ băng tan, Greenland có tiềm năng lớn về thủy điện, có thể cung cấp năng lượng sạch cho các hoạt động khai khoáng trong tương lai.

** Tác động của việc băng tan đối với các tuyến đường hàng hải qua Greenland?

Việc băng tan tại Greenland do biến đổi khí hậu đang mở ra những cơ hội chưa từng có nhưng cũng đi kèm với nhiều rủi ro đối với ngành hàng hải thế giới.

1. Sự hình thành các tuyến đường vận tải mới

Khi lớp băng Bắc Cực mỏng đi và thu hẹp lại, các tuyến đường biển vốn trước đây bị đóng băng quanh năm bắt đầu có thể lưu thông:

• Tuyến đường Tây Bắc (Northwest Passage): Chạy dọc theo bờ biển phía Bắc của Canada và Greenland. Tuyến này có thể rút ngắn khoảng 40% quãng đường vận chuyển giữa Đông Á và Châu Âu so với việc đi qua kênh đào Panama hoặc Suez.
• Tuyến đường xuyên cực: Trong tương lai, nếu băng tan hoàn toàn vào mùa hè, tàu thuyền có thể đi thẳng qua cực Bắc, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí nhiên liệu đáng kể cho các hãng tàu.

2. Lợi ích kinh tế và logistics

• Rút ngắn thời gian: Việc giảm bớt quãng đường giúp giảm chi phí vận hành và lượng khí thải carbon từ tàu biển.
• Giảm phụ thuộc: Các quốc gia có thêm lựa chọn thay thế để tránh tình trạng tắc nghẽn tại các kênh đào truyền thống như Kênh đào Suez.
• Phát triển cảng biển: Các thị trấn ven biển của Greenland có tiềm năng trở thành các trạm dừng chân, tiếp nhiên liệu và trung chuyển hàng hóa quan trọng trên bản đồ hàng hải quốc tế.

3. Những rủi ro và thách thức lớn

Mặc dù băng tan tạo ra đường đi, nhưng môi trường này vẫn cực kỳ nguy hiểm:

• Băng trôi nguy hiểm: Băng tan từ dải băng Greenland tạo ra lượng lớn tảng băng trôi (icebergs) trôi dạt ra biển, gây nguy cơ va chạm cực cao cho tàu bè.
• Thời tiết khó lường: Vùng Bắc Cực thường xuyên có sương mù dày đặc và bão lớn, gây khó khăn cho việc định vị ngay cả khi không có băng vĩnh cửu.
• Thiếu hạ tầng cứu hộ: Do vị trí hẻo lánh, nếu xảy ra sự cố tàu chìm hoặc tràn dầu, việc triển khai các đội cứu hộ và làm sạch môi trường sẽ cực kỳ chậm trễ và tốn kém.

4. Hệ quả đối với chủ quyền và địa chính trị

Sự gia tăng lưu thông hàng hải khiến Greenland và Đan Mạch phải đối mặt với các vấn đề về kiểm soát an ninh, thực thi pháp luật trên biển và tranh chấp chủ quyền về quyền tài phán trên các tuyến đường mới mở.

Tại sTại sao Hoa Kỳ muốn mua Greenland và gọi đó là nền an ninh quốc gia?

phi_vẫn_đề Hoa Kỳ muốn mua Greenland không phải là chuyện mới, nó đã được đề xuất từ thời Tổng thống Harry Truman (1946) và gần đây nhất là dưới thời Tổng thống Donald Trump (2019). Lý do Hoa Kỳ coi đây là vấn đề an ninh quốc gia bao gồm các yếu tố then chốt sau:

1. Vị trí địa chính trị chiến lược

Greenland nằm ở vị trí trung tâm giữa Bắc Mỹ, Châu Âu và Nga.

• Căn cứ quân sự: Hoa Kỳ đã vận hành Căn cứ Không quân Thule (nay là Căn cứ Không gian Pituffik) tại Greenland từ Chiến tranh Lạnh. Đây là nơi đặt hệ thống cảnh báo sớm tên lửa để bảo vệ lục địa Mỹ khỏi các cuộc tấn công xuyên cực.
• Kiểm soát Bắc Cực: Việc sở hữu hoặc có ảnh hưởng lớn tại Greenland giúp Mỹ kiểm soát các tuyến đường hàng hải và không phận quan trọng ở vùng cực.

2. Đối đầu chiến lược với Nga và Trung Quốc

Khi băng Bắc Cực tan, khu vực này trở thành “đấu trường” mới cho các cường quốc:

• Ngăn chặn Nga: Nga đang tăng cường hiện diện quân sự mạnh mẽ tại Bắc Cực. Kiểm soát Greenland giúp Mỹ và NATO duy trì lợi thế giám sát các hoạt động của hạm đội Nga.
• Hạn chế ảnh hưởng của Trung Quốc: Trung Quốc tự gọi mình là quốc gia “cận Bắc Cực” và đã cố gắng đầu tư vào cơ sở hạ tầng (sân bay, mỏ khoáng sản) tại Greenland. Mỹ coi đây là một mối đe dọa an ninh nếu Trung Quốc có được chỗ đứng quân sự hoặc kinh tế tại đây.

3. Độc lập về tài nguyên chiến lược

An ninh quốc gia không chỉ là quân sự mà còn là an ninh kinh tế và công nghệ:

• Đất hiếm: Như đã đề cập, Greenland có trữ lượng đất hiếm rất lớn. Hiện nay, Mỹ phụ thuộc rất nhiều vào Trung Quốc về nguồn cung này. Việc tiếp cận nguồn tài nguyên tại Greenland giúp Mỹ tự chủ trong sản xuất vũ khí công nghệ cao và xe điện.

4. Học thuyết Monroe hiện đại

Mỹ luôn muốn giữ các thế lực bên ngoài (đặc biệt là các đối thủ từ Á-Âu) tránh xa khỏi khu vực Tây bán cầu. Greenland về mặt địa lý thuộc Bắc Mỹ, vì vậy Mỹ coi việc hòn đảo này rơi vào tầm ảnh hưởng của một đối thủ là một rủi ro an ninh trực tiếp.

Mặc dù chính phủ Đan Mạch và Greenland đã khẳng định hòn đảo “không phải để bán”, nhưng Mỹ vẫn tiếp tục tăng cường quan hệ ngoại giao và mở rộng sự hiện diện kinh tế tại đây để đảm bảo lợi ích an ninh của mình.

phản ứng của người dân Greenland trước các đề nghị mua bán này không?

Phản ứng của người dân Greenland trước đề nghị mua bán của Hoa Kỳ (đặc biệt là sau tuyên bố của ông Trump năm 2019) có thể được tóm gọn bằng hai từ: Tự trọng và Thực tế.

Dưới đây là các khía cạnh chi tiết về thái độ của họ:

1. Sự phẫn nộ và khẳng định chủ quyền

Đa số người dân và chính khách Greenland cảm thấy bị xúc phạm trước ý tưởng hòn đảo có thể được “mua đứt” như một món bất động sản.

• Thông điệp đanh thép: Chính phủ Greenland đã nhanh chóng đưa ra tuyên bố chính thức: “Greenland không phải để bán, nhưng sẵn sàng mở cửa để hợp tác kinh doanh”.
• Lòng tự tôn dân tộc: Với người Inuit, Greenland là quê hương, là di sản tổ tiên, không phải là một món hàng có thể định giá bằng tiền.

2. Sự ủng hộ đối với quan hệ Mỹ – Greenland

Mặc dù từ chối việc bị “mua lại”, người dân Greenland không hề bài xích Mỹ. Ngược lại, nhiều người coi đây là cơ hội:

• Giảm phụ thuộc vào Đan Mạch: Một bộ phận người dân muốn thắt chặt quan hệ kinh tế với Mỹ để dần thay thế khoản trợ cấp hàng năm từ Đan Mạch, từ đó tiến tới độc lập hoàn toàn.
• Hợp tác đầu tư: Người dân hoan nghênh việc Mỹ mở lại lãnh sự quán tại Nuuk và các gói hỗ trợ kinh tế cho giáo dục, năng lượng và du lịch.

3. Lo ngại về văn hóa và môi trường

Bên cạnh những lợi ích kinh tế, người dân cũng có những nỗi sợ thực tế:

• Mất bản sắc: Họ lo ngại rằng nếu chịu ảnh hưởng quá lớn từ Mỹ, văn hóa Inuit đặc sắc có thể bị đồng hóa bởi lối sống Mỹ.
• Khai thác quá mức: Người dân địa phương rất coi trọng việc bảo vệ môi trường. Họ lo sợ các tập đoàn lớn của Mỹ sẽ khai thác tài nguyên thiên nhiên một cách ồ ạt, gây hại đến hệ sinh thái và lối sống săn bắt truyền thống.

4. Góc nhìn về an ninh

Người dân Greenland hiểu rõ vị trí chiến lược của mình. Họ muốn có tiếng nói lớn hơn trong việc quản lý các căn cứ quân sự trên đất của mình thay vì chỉ là thỏa thuận giữa Washington và Copenhagen.

---

Sự kiện cập nhật năm 2026: Hiện nay, mối quan hệ giữa Mỹ và Greenland đã chuyển từ “mua bán” sang “đối tác chiến lược”. Mỹ đang đầu tư mạnh vào các dự án hạ tầng tại đây để lấy lòng tin của người bản địa.

Các dự án kinh tế cụ thể mà Mỹ đang đầu tư tại Greenland hiện nay?

Trong những năm gần đây, Hoa Kỳ đã chuyển dịch từ những tuyên bố mang tính chính trị sang các hành động kinh tế cụ thể để củng cố sự hiện diện tại Greenland. Các dự án này tập trung vào những lĩnh vực mà Greenland đang thiếu hụt hạ tầng hoặc cần vốn để độc lập về kinh tế.

** Các dự án và lĩnh vực đầu tư trọng điểm:

1. Khai thác Khoáng sản và Đất hiếm

Đây là lĩnh vực “nóng” nhất trong quan hệ Mỹ – Greenland nhằm phá vỡ sự độc quyền của Trung Quốc đối với các nguyên liệu công nghệ cao.

• Dự án Tanbreez: Mỹ đã bày tỏ sự ủng hộ lớn đối với dự án khai thác tại Kringlerne ở miền Nam Greenland. Đây là một trong những mỏ đất hiếm lớn nhất thế giới, chứa các nguyên liệu quan trọng cho nam châm xe điện và tuabin gió.
• Dự án Kvanefjeld: Mặc dù có nhiều tranh cãi về môi trường, các cơ quan của Mỹ vẫn theo dõi sát sao và tìm cách hỗ trợ các phương án khai thác thay thế không sử dụng uranium để đảm bảo nguồn cung đất hiếm cho chuỗi cung ứng quốc phòng.

2. Năng lượng và Hạ tầng Công nghiệp

• Phát triển Thủy điện: Cơ quan Phát triển Quốc tế Hoa Kỳ (USAID) đã ký kết các thỏa thuận hỗ trợ kỹ thuật để giúp Greenland tối ưu hóa nguồn thủy điện. Mục tiêu là cung cấp năng lượng rẻ, sạch cho các mỏ khoáng sản và giảm sự phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu.
• Hỗ trợ Quản lý Tài nguyên: Mỹ cung cấp các chương trình đào tạo về quản lý khai thác khoáng sản và dầu khí bền vững, giúp chính phủ Greenland xây dựng khung pháp lý chuyên nghiệp để thu hút thêm các nhà đầu tư phương Tây.

3. Giáo dục và Nâng cao Năng lực

• Gói hỗ trợ 12,1 triệu USD: Vào năm 2020, Mỹ đã công bố một gói hỗ trợ trực tiếp tập trung vào giáo dục và phát triển kinh tế. Khoản tiền này được dùng để cải thiện hệ thống dạy tiếng Anh, đào tạo kỹ năng du lịch cho người dân bản địa và phát triển các doanh nghiệp nhỏ.
• Trao đổi học thuật: Các chương trình học bổng như Fulbright đã được mở rộng đặc biệt cho sinh viên và nhà nghiên cứu Greenland để học tập tại các đại học Mỹ, tạo ra một thế hệ lãnh đạo mới có mối liên kết chặt chẽ với Washington.

4. Du lịch sinh thái và Hàng không

• Nâng cấp Sân bay: Mỹ đã thảo luận về việc hỗ trợ tài chính cho việc nâng cấp các sân bay quốc tế tại Nuuk và Ilulissat. Điều này không chỉ phục vụ mục đích quân sự khi cần thiết mà còn giúp mở cửa Greenland đón các chuyến bay trực tiếp từ Bắc Mỹ, thúc đẩy ngành du lịch.

5. Sự hiện diện ngoại giao: Lãnh sự quán tại Nuuk

Việc mở lại Lãnh sự quán Mỹ tại Nuuk là dự án quan trọng nhất để điều phối tất cả các khoản đầu tư trên. Đây là nơi các doanh nghiệp Mỹ tìm kiếm thông tin và kết nối với các đối tác địa phương.

** Việc thương thảo giữa Hoa Kỳ và Đan Mạch về vụ này như thế nào, có khả năng không?

Cuộc thương thảo về việc “mua” Greenland giữa Hoa Kỳ và Đan Mạch có thể được mô tả là một hành trình từ căng thẳng ngoại giao đến hợp tác chiến lược.

Dưới đây là chi tiết về diễn biến và khả năng của sự việc này:

1. Diễn biến thương thảo (2019 – Nay)

• Lời đề nghị gây sốc: Vào năm 2019, cựu Tổng thống Donald Trump đã xác nhận sự quan tâm của mình đối với việc mua Greenland. Thủ tướng Đan Mạch Mette Frederiksen đã phản hồi rằng ý tưởng này là “vớ vẩn” và khẳng định Greenland không phải để bán.
• Căng thẳng ngoại giao: Phản ứng của Đan Mạch đã dẫn đến việc ông Trump hủy bỏ chuyến thăm cấp nhà nước tới Copenhagen vào thời điểm đó.
• Chuyển hướng chiến thuật: Sau giai đoạn căng thẳng, Hoa Kỳ đã thay đổi phương thức tiếp cận. Thay vì đòi “mua đứt”, Washington tập trung vào việc mở rộng ảnh hưởng ngoại giao và kinh tế trực tiếp với chính quyền Nuuk (thủ đô Greenland) dưới sự đồng ý của Đan Mạch.

2. Khả năng “mua bán” trong tương lai

Về mặt pháp lý và thực tế, khả năng một giao dịch mua bán lãnh thổ xảy ra là gần như bằng không vì những lý do sau:

• Quyền tự quyết: Theo Đạo luật Tự quản năm 2009, chỉ người dân Greenland mới có quyền quyết định tương lai và chủ quyền của hòn đảo. Đan Mạch không có quyền bán Greenland nếu người dân ở đây không đồng ý.
• Xu thế phi thực dân hóa: Trong thế kỷ 21, việc mua bán một vùng đất có dân cư sinh sống bị coi là lỗi thời và vi phạm các quy tắc quốc tế về quyền tự quyết của các dân tộc.
• Lập trường của Đan Mạch: Đan Mạch coi Greenland là một phần không thể tách rời của Vương quốc Đan Mạch. Việc bán đi một phần lãnh thổ sẽ gây ra một cuộc khủng hoảng chính trị nghiêm trọng tại quốc gia này.

3. Kịch bản có khả năng nhất

Thay vì một cuộc mua bán, chúng ta đang chứng kiến sự hình thành của một “sự bảo hộ kinh tế và an ninh” ngầm:

• Mỹ sẽ tiếp tục đổ tiền vào hạ tầng và khai thác mỏ để đẩy lùi ảnh hưởng của Trung Quốc.
• Greenland sẽ tận dụng sự quan tâm của Mỹ để tiến dần đến sự độc lập hoàn toàn khỏi Đan Mạch mà vẫn đảm bảo được nguồn tài chính thay thế.

---

Sự kiện mới năm 2026: Các cuộc đàm phán hiện nay giữa ba bên (Mỹ – Đan Mạch – Greenland) chủ yếu xoay quanh việc chia sẻ lợi nhuận từ tài nguyên và nâng cấp các căn cứ quân sự để ứng phó với tình hình mới ở Bắc Cực.

** Phản ứng của Nga trước sự thắt chặt quan hệ giữa Mỹ và Greenland?

Nga coi việc Mỹ thắt chặt quan hệ và gia tăng hiện diện quân sự tại Greenland là một mối đe dọa trực tiếp đối với an ninh quốc gia và lợi ích chiến lược của mình tại Bắc Cực.

Dưới đây là các phản ứng cụ thể của Nga tính đến năm 2026:

1. Cảnh báo về “Xung đột trực tiếp” và Phản đối Ngoại giao

Nga phản đối mạnh mẽ các tuyên bố của Hoa Kỳ về việc coi Greenland là ưu tiên an ninh quốc gia, đặc biệt là sau khi phía Mỹ không loại trừ khả năng sử dụng biện pháp quân sự để kiểm soát hòn đảo này.

• Tuyên bố cứng rắn: Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov khẳng định vào cuối năm 2024 rằng Nga “hoàn toàn sẵn sàng cho một cuộc xung đột với NATO tại Bắc Cực” nếu liên minh này tiếp tục gia tăng các cuộc tập trận và hiện diện quân sự.
• Coi là hành động khiêu khích: Đại sứ Nga tại Đan Mạch, Vladimir Barbin, cảnh báo rằng nỗ lực đảm bảo an ninh của Mỹ bằng cách xâm phạm lợi ích của quốc gia khác sẽ dẫn đến sự xấu đi nghiêm trọng của tình hình Bắc Cực, buộc Nga phải tính toán lại kế hoạch quân sự.

2. Tăng cường Hiện diện Quân sự Đối ứng

Nga đã phản ứng bằng cách đẩy mạnh năng lực quốc phòng tại khu vực biên giới phía Bắc:

• Hiện đại hóa hạ tầng: Nga đang khôi phục các căn cứ cũ từ thời Xô Viết và xây dựng hàng loạt cơ sở mới dọc theo bờ biển Bắc Cực, từ Murmansk đến Đảo Wrangell.
• Sức mạnh Hạm đội Phương Bắc: Nga duy trì hạm đội tàu phá băng lớn nhất thế giới (bao gồm các tàu chạy bằng năng lượng hạt nhân có trang bị tên lửa hành trình Kalibr) để đảm bảo quyền kiểm soát Tuyến đường biển phía Bắc.
• Sẵn sàng thử hạt nhân: Các quan chức quân sự Nga tuyên bố các địa điểm thử nghiệm hạt nhân cũ tại Bắc Cực đã sẵn sàng hoạt động trở lại nếu cần thiết để đáp trả áp lực từ phương Tây.

3. Chiến thuật “Vùng xám” và Phá hoại

Trước sự áp đảo về quân sự quy ước của NATO, Nga bị cáo buộc sử dụng các biện pháp phi truyền thống:

• Các hoạt động phá hoại: Các báo cáo tình báo phương Tây chỉ ra sự gia tăng các hoạt động đốt phá, phá hoại hạ tầng và tấn công mạng nhắm vào các quốc gia Bắc Cực thuộc NATO.
• Giám sát dưới biển: Nga tăng cường hoạt động của tàu ngầm tại khu vực GIUK Gap (eo biển giữa Greenland – Iceland – Anh) để thách thức khả năng giám sát của Mỹ.

4. Hợp tác với Trung Quốc

Nga đang tích cực lôi kéo Trung Quốc vào khu vực để đối trọng với tầm ảnh hưởng của Mỹ:

• Đầu tư kinh tế: Do chịu lệnh trừng phạt, Nga thúc đẩy xuất khẩu dầu khí sang Trung Quốc thông qua các tuyến đường Bắc Cực.
• Hợp tác chiến lược: Hai quốc gia này đang thảo luận về việc xây dựng “Con đường tơ lụa trên băng”, biến Bắc Cực thành một hành lang kinh tế nằm ngoài sự kiểm soát của Mỹ.

** Chi tiết về Căn cứ không gian Pituffik (trước đây là Thule) của Mỹ tại Greenland –

Căn cứ Không gian Pituffik (trước đây gọi là Căn cứ Không quân Thule) là tiền đồn quân sự nằm ở cực Bắc nhất của Hoa Kỳ, đóng vai trò “mắt thần” không thể thay thế trong chiến lược phòng thủ toàn cầu.

1. Vị trí và Tên gọi

• Vị trí: Nằm cách vòng Bắc Cực khoảng 1.200 km về phía Bắc và cách cực Bắc khoảng 1.500 km. Đây là một trong những môi trường khắc nghiệt nhất mà quân đội Mỹ từng đóng quân.
• Đổi tên: Vào năm 2023, căn cứ được chính thức đổi tên thành Pituffik (phát âm là Bee-doo-feek) để tôn trọng ngôn ngữ và di sản của người Inuit bản địa.

2. Nhiệm vụ chiến lược: “Cảnh báo sớm”

Nhiệm vụ chính của Pituffik không phải là tấn công, mà là giám sát và cảnh báo:

• Cảnh báo tên lửa (Missile Warning): Căn cứ vận hành hệ thống radar mảng pha cực mạnh (AN/FPS-132) thuộc Hệ thống Cảnh báo Sớm Tên lửa Đạn đạo (BMEWS). Nó có nhiệm vụ phát hiện các tên lửa đạn đạo liên lục địa (ICBM) bay qua Bắc Cực hướng về phía Bắc Mỹ.
• Giám sát không gian (Space Surveillance): Theo dõi các vệ tinh và rác vũ trụ trong quỹ đạo Trái đất thấp. Đây là một phần quan trọng của Lực lượng Không gian Hoa Kỳ (U.S. Space Force).
• Điều khiển vệ tinh: Cung cấp các trạm mặt đất để liên lạc và điều khiển các vệ tinh quân sự hoạt động ở vùng cực.

3. Tại sao Nga lại “dè chừng” căn cứ này?

Nga coi Pituffik là một mối đe dọa lớn vì:

• Chặn đứng đòn tấn công: Hệ thống radar tại đây có thể phát hiện tên lửa của Nga ngay từ khi chúng vừa rời bệ phóng, làm mất đi yếu tố bất ngờ.
• Khống chế Bắc Cực: Đây là căn cứ duy nhất có đường băng đủ lớn để tiếp nhận các loại máy bay vận tải và máy bay chiến đấu hạng nặng của NATO tại khu vực cực Bắc xa xôi này.

4. Cuộc sống tại “Nơi tận cùng thế giới”

• Cách ly hoàn toàn: Căn cứ bị bao quanh bởi băng giá và chỉ có thể tiếp cận bằng đường biển trong khoảng 3 tháng mùa hè. Thời gian còn lại, mọi việc tiếp tế đều phải thực hiện qua đường hàng không.
• Khí hậu cực đoan: Nhiệt độ có thể xuống dưới -50°C và sức gió đôi khi vượt quá 160 km/h.
• Đêm cực và Ngày cực: Nhân viên tại đây phải trải qua 4 tháng chìm trong bóng tối hoàn toàn vào mùa đông và 4 tháng ánh sáng ban ngày liên tục vào mùa hè.

HD Press trình bày