Hình ảnh một đứa trẻ bị bệnh đậu mùa ở khỉ, một nhân viên phòng thí nghiệm và vắc xin.

Bệnh đậu mùa khỉ (monkeypox) được biết lần đầu tiên vào năm 1958 khi có hai đợt bộc phát bệnh giống như thủy đậu trên các con khỉ nuôi để nghiên cứu, vì thế có tên là ‘bệnh đậu mùa khỉ’. Bệnh đậu mùa khỉ ở người đầu tiên được ghi nhận năm 1970 tại Cộng hòa Dân chủ Congo. Kể từ đó, bệnh đậu mùa khỉ đã được báo cáo ở người tại các nước Trung và Tây Phi khác.

Bệnh đậu mùa khỉ là một bệnh hiếm gặp do nhiễm virus (siêu vi) đậu mùa khỉ.

2022 Cuộc điều tra về bệnh đậu mùa ở khỉ của Hoa Kỳ

Dấu hiệu và triệu chứng

Ở người, triệu chứng của bệnh tương tự nhưng nhẹ hơn triệu chứng của bệnh đậu mùa (smallpox). 

Triệu chứng bệnh đậu mùa khỉ bắt đầu bằng sốt, nhức đầu, đau nhức cơ và kiệt sức. Sự khác biệt bệnh đậu mùa khỉ là các hạch bạch huyết (lymph nodes) sưng lên (nổi hạch) trong khi bệnh đậu mùa thì không. Thời gian ủ bệnh (từ khi nhiễm virus đến khi có triệu chứng) từ 7-14 ngày nhưng có thể từ 5-21 ngày.

Bệnh bắt đầu với:

  • Sốt
  • Đau đầu
  • Đau bắp thịt
  • Đau lưng
  • Sưng hạch bạch huyết
  • Ớn lạnh
  • Kiệt sức

Trong vòng 1 đến 3 ngày (đôi khi lâu hơn) sau khi sốt, bệnh nhân nổi ban (nổi sẩy ngoài da, rash), thường bắt đầu từ mặt sau đó lan ra khắp cơ thể.

Triệu chứng này tiến triển qua một số giai đoạn, sau đó tự khỏi:

  • Rát
  • Nổi mụn
  • Mụn nước
  • Mụn mủ
  • Đóng vảy

Bệnh thường kéo dài trong 2-4 tuần. Ở Châu Phi, bệnh đậu mùa khỉ có thể gây tử vong cho 1/10 số người mắc bệnh.

Lây truyền

Siêu vi đậu mùa khỉ có thể lây truyền khi tiếp xúc với động vật bị bệnh, người bệnh hoặc các vật dụng bị nhiễm vi rút. Virus cũng có thể truyền từ mẹ sang thai nhi. Có thể lây lan từ động vật sang người qua vết cắn hoặc vết xước của động vật bị nhiễm bệnh, tiếp xúc với động vật hoang dã, sử dụng sản phẩm được làm từ động vật bị bệnh; tiếp xúc trực tiếp với dịch trong cơ thể hoặc vết loét trên da người bệnh hoặc vật dụng đã chạm vào người bệnh như quần áo, đồ dùng hoặc khăn trải giường.

Bệnh lây giữa người với người qua tiếp xúc trực tiếp với vết lở loét, vảy hoặc chất dịch cơ thể truyền nhiễm (máu, nước miếng…), đường hô hấp, khi tiếp xúc thân mật giữa người với người, kể cả khi quan hệ tình dục, hôn, ôm hoặc chạm vào cơ thể người bị bệnh. Người ta không rõ có thể lây qua tinh dịch hoặc dịch âm đạo hay không.

Vẫn chưa biết loài động vật nào có chứa virus trong tự nhiên, nhưng loài gặm nhấm châu Phi bị nghi ngờ đóng một vai trò trong việc truyền bệnh đậu mùa ở khỉ cho người.

Phòng ngừa

Có một số phương pháp ngăn ngừa nhiễm virus đậu mùa khỉ:

  • Tránh tiếp xúc với động vật có chứa virus (động vật bị bệnh hoặc đã chết ở những nơi đang xảy ra bệnh đậu mùa ở khỉ).
  • Tránh tiếp xúc với bất kỳ vật dụng như khăn trải giường, đã tiếp xúc với động vật bị bệnh.
  • Cách ly bệnh nhân nhiễm bệnh với những người có thể có nguy cơ nhiễm bệnh.
  • Vệ sinh tay sau khi tiếp xúc với động vật hoặc người bị nhiễm bệnh. Ví dụ, rửa tay bằng xà phòng và nước hoặc sử dụng chất khử trùng tay có cồn.
  • Sử dụng phương tiện bảo vệ cá nhân (PPE) khi chăm sóc bệnh nhân.

JYNNEOS TM  (còn được gọi là Imvamune hoặc Imvanex) là một loại vắc xin đã được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ phê chuẩn để đề phòng bệnh đậu mùa khỉ. Vào ngày 3 tháng 11 năm 2021, Ủy ban Cố vấn về Thực hành Tiêm chủng (ACIP) đã bỏ phiếu cho dùng vác xin này điều trị dự phòng JYNNEOS thay thế cho ACAM2000 đối với một số người có nguy cơ tiếp xúc với loại vi-rút bệnh này.

Hướng dẫn tạm thời điều trị bệnh đậu mùa khỉ

Để biết thông tin mới nhất về bệnh đậu mùa khỉ ở Hoa Kỳ, vui lòng truy cập Bệnh đậu mùa khỉ 2022 của Hoa Kỳ: Tóm tắt tình hình .

Nhiều cá nhân bị nhiễm vi rút đậu mùa khỉ có triệu chứng bệnh nhẹ, tự khỏi mà không cần điều trị. Tuy nhiên, bệnh đậu khỉ phụ thuộc vào nhiều yếu tố như tiêm chủng trước đó, tình trạng sức khỏe ban đầu, các bệnh đồng thời và bệnh đi kèm của những người khác. 

Những người cần được điều trị đặc biệt sau khi tham khảo với CDC có thể bao gồm:

  • Những người mắc bệnh nặng (ví dụ: bệnh xuất huyết, tổn thương miễn nhiễm, nhiễm trùng huyết, viêm não hoặc các bệnh lý khác cần nhập viện)
  • Những người có thể có nguy cơ cao mắc bệnh nặng:
    • Những người bị suy giảm miễn dịch (ví dụ: wuy giảm miễn dịch ở người / hội chứng suy giảm miễn dịch do mắc phải, bệnh bạch cầu, ung thư hạch, bệnh nặng tổng quát, ghép cơ quan, điều trị bằng chất alkyl hóa, chất chống chuyển hóa, bức xạ, chất ức chế khối u, corticosteroid liều cao, người nhận ghép tế bào gốc tạo máu, hoặc mắc bệnh tự miễn với suy giảm miễn dịch) 1 (cần có sự tham khảo với bác sĩ chuyên môn)
    • Trẻ em, đặc biệt là bệnh nhân dưới 8 tuổi 2
    • Phụ nữ có thai hoặc đang cho con bú 3
    • Những người có một hoặc nhiều biến chứng (ví dụ: nhiễm trùng da; viêm dạ dày, tiêu chảy hoặc mất nước; viêm phổi; bệnh đồng thời hoặc các bệnh đi kèm khác) 4
  • Những người bị nhiễm vi-rút đậu mùa khỉ do vô tình vi-rút vào mắt, miệng hoặc các khu vực giải phẫu khác, các bộ phận có mối nguy hiểm đặc biệt (ví dụ: bộ phận sinh dục hoặc hậu môn, nhất là người đồng tính)

Các biện pháp điều trị bệnh đậu mùa khỉ

Hiện tại, không có phương pháp điều trị cụ thể được chấp thuận. Tuy nhiên, thuốc kháng vi-rút có thể được sử dụng có thể có lợi. Các biện pháp đối phó hiện có sẵn từ Kho dự trữ Quốc gia Chiến lược (SNS):

  • Tecovirimat (còn được gọi là TPOXX) có dạng uống (viên nhộng 200 mg) hoặc tiêm tĩnh mạch.
  • Cidofovir (còn được gọi là Vistide) dùng điều trị ung thư ruột già có thể giúp trị bệnh đậu mùa ở khỉ).
  • Vaccinia Immune Globulin Tiêm tĩnh mạch (VIGIV) cho phép điều trị bệnh đậu mùa ở khỉ)
  • Brincidofovir (còn được gọi là Tembexa) .

BS H. Do (hoivando@gmail.com) Dựa theo CDC:

https://www.cdc.gov/poxvirus/monkeypox/index.html

Tham khảo

1 Petersen BW, Harms TJ, Reynolds MG, Harrison LH. Sử dụng Thuốc chủng ngừa bệnh đậu mùa do vi rút Vaccinia gây ra trong Phòng thí nghiệm và Nhân viên chăm sóc sức khỏe có nguy cơ tiếp xúc nghề nghiệp với Orthopoxvirus – Khuyến nghị của Ủy ban Tư vấn về Thực hành Tiêm chủng (ACIP), 2015. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2016; 65: 257–262. DOI: http://dx.doi.org/10.15585/mmwr.mm6510a2

2 Jezek Z, Szczeniowski M, Paluku KM, Mutombo M. Bệnh đậu mùa khỉ ở người: đặc điểm lâm sàng của 282 bệnh nhân. J lây nhiễm Dis. 1987 tháng 8; 156 (2): 293-8. doi: 10.1093 / infdis / 156.2.293. PMID: 3036967.

3 Cono J, Cragan JD, Jamieson DJ, Rasmussen SA. Dự phòng và điều trị cho phụ nữ có thai trong các trường hợp khẩn cấp về nhiễm trùng và khủng bố sinh học. Khẩn cấp Nhiễm trùng Dis. 2006 Tháng 11; 12 (11): 1631-7. doi: 10.3201 / eid1211.060618. PMID: 17283610; PMCID: PMC3372351. Mbala PK, Huggins JW, Riu-Rovira T, Ahuka SM, Mulembakani P, Rimoin AW, Martin JW, Muyembe JT. Kết quả của bà mẹ và thai nhi ở những phụ nữ mang thai bị nhiễm bệnh đậu mùa khỉ ở người ở Cộng hòa Dân chủ Congo. J lây nhiễm Dis. 2017 Ngày 17 tháng 10; 216 (7): 824-828. doi: 10.1093 / infdis / jix260. PMID: 29029147.

4 Ogoina D, Iroezindu M, James HI, Oladokun R, Yinka-Ogunleye A, Wakama P, Otike-Odibi B, Usman LM, Obazee E, Aruna O, Ihekweazu C. Khóa học lâm sàng và kết quả của bệnh đậu mùa khỉ ở người ở Nigeria. Clin lây nhiễm Dis. 2020 Ngày 5 tháng 11; 71 (8): e210-e214. doi: 10.1093 / cid / ciaa143. PMID: 32052029.

Á Châu, Biển Đông, Bình luận, Chính trị, CSVN, Đời sống, Donald Trump, Hoa Kỳ, Kinh Tế, Môi Trường, Thế giới, Tin Việt Nam, Trung Cộng, Xã Hội

Exxon-Mobil tiếp tục khai thác mỏ Cá Voi Xanh ở Việt Nam (theo Voa)

08/12/2021Theo VOA Tiếng ViệtLogo của ExxonMobil trên bảng điện tử ở sàn giao dịch chứng khoán tại New York, chụp ngày 23/4/2018. ExxonMobil đang tiếp tục công việc chuẩn...

1239