Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Iran tiến hành một làn sóng tấn công nhằm vào các mục tiêu Mỹ trên khắp Trung Đông. Các quan chức Mỹ tuyên bố hầu hết tên lửa và máy bay không người lái đã bị đánh chặn. Trước đó, phía Mỹ đã tiến hành các “cuộc không kích tự vệ” sau khi Donald Trump cáo buộc Iran bắn rơi một trực thăng quân sự Apache. Trong khi đó, ở miền nam Lebanon, Israel cũng tiến hành các cuộc không kích vào thành phố Tyre, bất chấp cảnh báo của Iran về việc dừng các cuộc tấn công như vậy.
Liên minh Châu Âu đề xuất cấm tất cả lính Nga từng phục vụ ở Ukraine nhập cảnh vào khối này. Động thái này là một phần của vòng trừng phạt mới sẽ được các quốc gia thành viên bỏ phiếu thông qua. Các đề xuất khác bao gồm việc duy trì mức giá trần 44 đô la đối với việc mua dầu của Nga cho đến năm 2027, cũng như mở rộng các lệnh trừng phạt đối với các công ty tiền điện tử và ngân hàng giúp Nga né tránh lệnh trừng phạt.
Bạo loạn bùng phát ở Belfast, Bắc Ireland sau khi một người đàn ông bị thương nặng trong một vụ đâm dao. Cảnh sát kêu gọi giữ bình tĩnh khi những người biểu tình phóng hỏa đốt xe cộ và thùng rác. Nghi phạm tấn công – người đã bị buộc tội cố sát – là một người đàn ông Sudan ngoài ba mươi tuổi; động cơ của hắn đang được điều tra. Thủ tướng Anh, Keir Starmer, gọi đây là một cuộc tấn công “kinh hoàng”.
Bài đang hot
Lào có thể làm gì để giảm thiểu hóa chất ô nhiễm chảy vào Việt Nam
Giá hàng xuất xưởng của Trung Quốc tăng 3,9% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 5, tăng từ mức 2,8% của tháng trước đó. Đây là mức tăng lớn nhất trong gần bốn năm. Chỉ số giá sản xuất đã lên cao vì chi phí năng lượng cao hơn do chiến tranh ở Iran gây ra. Tuy nhiên, giá tiêu dùng chỉ tăng 1,2%, phản ánh cầu trong nước vẫn ở mức thấp dai dẳng.
Graham Platner trở thành ứng viên của Đảng Dân chủ cho chức Thượng nghị sĩ ở Maine sau khi giành chiến thắng áp đảo trong vòng bầu cử sơ bộ của đảng. Bất chấp một chiến dịch vướng đầy bê bối, Platner đã giành được gần 75% số phiếu bầu. Giờ đây, ông sẽ đối đầu với thượng nghị sĩ đương nhiệm đến từ Đảng Cộng hòa, Susan Collins, trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Chiếc ghế này là một trong bốn vị trí mà Đảng Dân chủ hy vọng sẽ lật ngược thế cờ để có cơ hội giành lại quyền kiểm soát Thượng viện.
Anthropic phát hành Claude Fable 5, mô hình AI mới mà họ mô tả là ở “cấp độ Mythos” nhưng được bổ sung thêm các biện pháp bảo vệ. Hồi tháng 4, phòng thí nghiệm AI này đã tạm dừng việc phát hành mô hình Mythos gốc của mình, vì cho rằng khả năng hack của nó quá mạnh. Anthropic cũng phát hành Mythos 5, một mô hình riêng biệt với ít rào cản bảo vệ hơn, mà họ cho biết ban đầu sẽ được cung cấp cho “một nhóm nhỏ những người bảo vệ không gian mạng và các nhà cung cấp cơ sở hạ tầng”.
NASA công bố phi hành đoàn cho sứ mệnh Artemis III của mình, dự kiến diễn ra vào năm 2027. Phi đoàn toàn nam giới này bao gồm ba người Mỹ và một người Ý. Artemis III sẽ ghép nối với các trạm đổ bộ Mặt Trăng ở quỹ đạo Trái Đất tầm thấp; và các sứ mệnh tiếp theo hy vọng sẽ hạ cánh xuống Mặt Trăng. Thiệt hại do một vụ nổ gây ra trong cuộc thử nghiệm tên lửa của Blue Origin gần đây đe dọa làm trì hoãn Artemis III bởi sứ mệnh này đã lên kế hoạch sử dụng trạm đổ bộ mặt trăng của công ty.
Con số trong ngày: 43%, là tỷ lệ nợ ước tính của chính quyền địa phương tại Trung Quốc so với GDP.
TIÊU ĐIỂM
Khởi đầu gian nan cho Kevin Warsh
Triển vọng lạm phát của nước Mỹ đã thay đổi. Giá tiêu dùng tăng 2,4% so với cùng kỳ năm ngoái vào tháng 2, trước khi chiến tranh Iran bắt đầu. Với việc tăng trưởng việc làm sụt giảm nghiêm trọng, các thị trường từng kỳ vọng Cục Dự trữ Liên bang sẽ cắt giảm lãi suất vào tháng 12. Giờ đây, nền kinh tế trông đã khác. Tăng trưởng bảng lương đang rất mạnh, trung bình 188.000 người mỗi tháng trong ba tháng qua. Tỷ lệ lạm phát thường niên cũng tăng lên 3,8% vào tháng 4, chủ yếu do giá năng lượng.
Hôm nay, Cục Thống kê Lao động Mỹ công bố dữ liệu lạm phát của tháng 5. Các nhà kinh tế dự đoán dữ liệu này sẽ cho thấy giá cả tăng 4,2% so với một năm trước. Lạm phát lõi – loại trừ giá thực phẩm và năng lượng nhiều biến động – nhiều khả năng sẽ tăng 2,9% so với cùng kỳ năm ngoái. Donald Trump đã chọn Kevin Warsh làm chủ tịch mới của Fed với hy vọng hạ lãi suất. Nhưng ngân hàng trung ương được cho là sẽ giữ nguyên lãi suất tại cuộc họp chính sách đầu tiên của Warsh vào tuần tới. Các thị trường nhận thấy khả năng cao sẽ có đợt tăng lãi suất vào cuối năm nay.
Bế tắc ngoại giao giữa Mỹ và Iran
Hôm thứ Hai, Donald Trump tuyên bố có “cơ hội tốt” để đạt được một thỏa thuận với Iran trong “hai hoặc ba ngày” tới. Nhưng sang thứ Ba, ông xác nhận rằng một chiếc trực thăng Apache đã rơi gần Eo biển Hormuz và đổ lỗi cho Iran. Các lực lượng Mỹ sau đó tiến hành các cuộc không kích mới để trả đũa, châm ngòi cho một cuộc tấn công đáp trả khác từ Iran.
Suốt những tuần qua, người ta vẫn không thể xác định rõ liệu cuộc chiến sắp kết thúc bằng một thỏa thuận hay đang leo thang. Bất chấp lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa, cả Mỹ và Israel đều đã ném bom Iran. Kể từ tháng 4, cứ vài ngày một lần, Trump lại đưa ra những nhận xét đầy hy vọng về một thỏa thuận. Các quan chức Iran thì thận trọng hơn: đại sứ Iran tại Liên Hiệp Quốc hy vọng sẽ có một thỏa thuận vào cuối tháng 6. Đàm phán hiện vẫn bế tắc do một số vấn đề, đặc biệt là việc Mỹ sẵn sàng giải phóng bao nhiêu tài sản bị đóng băng của Iran.
Cả hai bên dường như đều không vội vã, bất chấp nỗi đau kinh tế do việc đóng cửa Eo biển Hormuz gây ra. Dù vậy, tình trạng lấp lửng này không thể kéo dài mãi mãi. Lệnh ngừng bắn càng bị thử thách, thì khả năng nó sụp đổ hoàn toàn càng cao.
Vị thế mới của Hungary tại châu Âu
Hôm nay, Ngoại trưởng Đức, Johann Wadephul, dự kiến sẽ gặp người đồng cấp mới của Hungary, Anita Orbán, tại Berlin. Hai quốc gia đang thiết lập lại quan hệ sau chiến thắng bầu cử hồi tháng 4 của chính phủ thân châu Âu dưới sự lãnh đạo của Peter Magyar, người cũng đã đến thăm thủ đô nước Đức vào tuần trước. Chiến thắng của Magyar đã chấm dứt 16 năm cầm quyền của Thủ tướng Viktor Orbán (không có quan hệ họ hàng với bà Anita Orbán), người mà chính phủ theo chủ nghĩa dân tộc của ông từng là cái gai trong mắt Liên minh Châu Âu. Thất bại của ông Orbán cũng giúp tháo gỡ bế tắc xoay quanh khoản vay trị giá 90 tỷ euro (105 tỷ đô la) của EU dành cho Ukraine, khoản vay mà ông liên tục phủ quyết.
Anita Orbán lập luận rằng các mối quan hệ kinh tế và văn hóa của Đức và Hungary đã không nhận được sự chú ý đúng mức dưới thời chính phủ tiền nhiệm. Cho đến nay, Đức vẫn là đối tác thương mại hàng đầu của Hungary, chiếm khoảng một phần tư kim ngạch xuất nhập khẩu của nước này. Khoảng 300.000 người Hungary làm việc cho các công ty Đức, chủ yếu là các nhà sản xuất xe hơi như Mercedes và Audi. Dưới thời chính phủ mới, Hungary có lẽ sẽ được chào đón nồng nhiệt hơn trên toàn châu Âu.
Barcelona tưởng nhớ Gaudí
Tối hôm nay, Giáo hoàng Leo sẽ cử hành thánh lễ tại Vương cung Thánh đường Sagrada Família (Thánh Gia), nơi có những ngọn tháp hình tổ ong vươn cao trên bầu trời Barcelona. Ngài cũng sẽ làm phép cho cây thánh giá, được hoàn thành vào tháng 2, biến vương cung thánh đường vẫn chưa hoàn thiện này trở thành nhà thờ cao nhất thế giới, và tưởng nhớ vị kiến trúc sư có tầm nhìn xa trông rộng của nó, Antoni Gaudí, người đã qua đời cách đây đúng một thế kỷ.
Các tác phẩm của Gaudí – với những hình chạm khắc đá xa hoa, gạch lát đủ màu sắc, và các hình ảnh thể hiện thực vật và động vật – đang hiện diện đan xen vào kết cấu của Barcelona. Tuy nhiên, ông luôn là người gây ra nhiều luồng ý kiến trái chiều. Đối với một số người, Sagrada Família là một tác phẩm thiên tài, một sự tái sinh hiện đại của các nhà thờ châu Âu vĩ đại thời trung cổ. Đối với những người khác, đó lại là một công trình điên rồ khổng lồ. Bản thân Gaudí là một nhân vật vô cùng mâu thuẫn: một người theo chủ nghĩa dân tộc Catalan và là một tín đồ Thiên Chúa giáo sùng đạo, người đã tham gia cuộc chiến văn hóa của Giáo hội chống lại chủ nghĩa vô chính phủ và chủ nghĩa tự do. Ông cũng là một nhà cách mạng về kỹ thuật và nghệ thuật, người có sức ảnh hưởng có thể được nhìn rõ trong các tòa nhà của nhiều kiến trúc sư ở thời kỳ gần đây hơn.
Nghiên Cứu Quốc Tế
Thế giới hôm nay 10/06/2026: Iran tấn công Mỹ khắp Trung Đông. Mỹ bắn chặn hầu hết; Liên Âu thêm trừng phạt Nga; NASA và Artemis III (The Economist)
Thuyền không người lái giải cứu phi hành đoàn trực thăng Apache của Mỹ bị rơi gần eo biển Hormuz.
Thế giới hôm nay 09/06/2026: OpenAI, nộp hồ sơ phát hành cổ phiếu; Israel và Iran đồng ý ngưng bắn; Ngũ Giác Đài đưa hàng chục công ty TQ vào danh sách đen có BYD (The Economist)
Iran chấm dứt các cuộc tấn công mới nhất nhằm vào Israel trong bối cảnh Trump kêu gọi hòa bình. (Bloomberg)
