Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Thêm một quả tên lửa nữa đánh trúng Sân bay Quốc tế Vua Khalid ở Riyadh, Ả Rập Saudi, khiến một người thiệt mạng và 11 người khác bị thương. Cách đó chưa đầy một ngày, phiến quân Houthi do Iran hậu thuẫn ở Yemen cũng tấn công sân bay này, làm ít nhất 13 người chết và hơn 300 người khác bị thương. Đây là cuộc tấn công đẫm máu nhất nhắm vào một quốc gia Ả Rập Vùng Vịnh kể từ khi chiến tranh Iran nổ ra vào tháng 2. Trước tình hình đó, lãnh đạo của một số tập đoàn dầu mỏ lớn phương Tây đã quyết định rút khỏi một sự kiện quan trọng của ngành này tại Riyadh.
Trên mạng xã hội Truth Social, Tổng thống Donald Trump tuyên bố về một “lệnh ngừng bắn năng lượng” giữa Nga và Ukraine. Volodymyr Zelensky nói rằng đây là “chuyện lạ đối với tôi,” nhưng Tổng thống Ukraine sau đó nói thêm rằng ông ủng hộ thỏa thuận này nếu phía Nga cũng đồng ý. Tuy nhiên, hai nước vẫn tiếp tục ăn miếng trả miếng. Zelensky cho biết Nga đã tấn công một nhà máy điện, trong khi Ukraine đánh trúng một trung tâm dữ liệu của Yandex – “Google của Nga.”
Các nhà lãnh đạo của Đảng Cockroach Janta (CJP) – tức Đảng Con gián, một phong trào biểu tình của thanh niên ở Ấn Độ – tuyên bố sẽ đẩy mạnh các cuộc tuần hành chống lại chính phủ. Cuối tuần qua, hàng chục nghìn người đã đổ xuống đường phố Delhi, yêu cầu người đứng đầu ủy ban bầu cử là Gyanesh Kumar phải từ chức. Cảnh sát đã bắt giữ hàng nghìn người. Thủ lĩnh của CJP bị giam trước khi kịp đến nơi biểu tình, nhưng sau đó đã được tòa án trả tự do.
Bài đang hot
Cơ chế thử nghiệm sandbox và nghệ thuật lập quy đón đầu
Tổng thống Pakistan tuyên bố tình trạng khẩn cấp ở Khyber Pakhtunkhwa và đình chỉ chính quyền tỉnh này. Nơi đây vốn do Đảng Pakistan Tehreek-e-Insaf (PTI) điều hành. Đảng này đã tổ chức các cuộc biểu tình suốt nhiều ngày qua nhằm đòi thả Imran Khan – cựu thủ tướng đang bị cầm tù và cũng là lãnh đạo của họ. Chính phủ cho rằng tỉnh này đã thất bại trong việc kiềm chế các tay súng Hồi giáo, trong khi PTI mô tả động thái này là “một cuộc đảo chính ngụy trang dưới vỏ bọc tình trạng khẩn cấp.”
Oliver Blume, người đứng đầu Volkswagen, cho rằng Pháp và Đức phải hợp tác để cứu ngành công nghiệp xe hơi châu Âu khỏi sự cạnh tranh từ Trung Quốc bằng cách tạo ra một “sân chơi bình đẳng” và yêu cầu các nhà sản xuất nước ngoài phải “tạo ra việc làm và giá trị tại đây.” Ông đưa ra bình luận này nhằm đáp lại tin tức rằng Trung Quốc đã đồng ý giới hạn số lượng xe hơi hybrid tiến vào thị trường châu Âu sau các cuộc đàm phán thương mại với EU.
Andy Burnham tiết lộ Nga đã can thiệp vào cuộc trưng cầu dân ý về Brexit năm 2016. Thủ tướng Anh gợi ý rằng chính phủ chưa làm tròn trách nhiệm trong việc thông tin cho người dân “về mức độ mà các thế lực nước ngoài đang tìm cách phá hoại quá trình chính trị.” Burnham đưa ra rất ít chi tiết về hình thức can thiệp cụ thể. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng Pháp và Đức cũng là nạn nhân của các chiến dịch thông tin sai lệch từ Nga.
Cảnh sát Ba Lan bắt giữ một người đàn ông mà họ cho là “đã đe dọa và lên kế hoạch” tấn công Thủ tướng Donald Tusk. Các nhà chức trách trước đó đã cảnh báo về các mối đe dọa nhắm vào cả Tusk lẫn Bộ trưởng Quốc phòng Wladyslaw Kosiniak-Kamysz. Dù động cơ của kế hoạch tấn công chưa được công bố, Bộ trưởng Nội vụ Ba Lan cho biết nghi phạm có vẻ là thành viên của “các nhóm cực kỳ quá khích.”
Con số trong ngày: 6% GDP, là quy mô thâm hụt ngân sách hàng năm của Mỹ.
TIÊU ĐIỂM
Đánh giá tình hình kinh tế toàn cầu
Tuần này, hơn 15.000 người, bao gồm các bộ trưởng tài chính và quan chức cấp cao của chính phủ, sẽ có mặt tại thủ đô Bangkok, Thái Lan để tham dự các cuộc họp thường niên của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Ngân hàng Thế giới. Họ có rất nhiều vấn đề để bàn thảo. Các thị trường trái phiếu đang trong tình trạng hỗn loạn. Các cuộc xung đột ở Trung Đông có thể đẩy giá năng lượng lên cao hơn, trong khi tình trạng khô hạn do hiện tượng El Niño gây ra đang bắt đầu làm tăng giá lương thực. Trên hết, trí tuệ nhân tạo đe dọa gây ra những biến động lớn trên thị trường lao động – một chủ đề nằm trong chương trình nghị sự ngày hôm nay.
IMF đã cắt giảm dự báo tăng trưởng toàn cầu hai lần trong năm nay. Tổ chức này hiện kỳ vọng nền kinh tế thế giới sẽ tăng trưởng 3% vào năm 2026, nhưng điều đó có thể thay đổi một lần nữa vào ngày mai, khi họ công bố triển vọng mới nhất của mình. Các bộ trưởng tài chính hy vọng sẽ tìm được tiếng nói chung trong việc giải quyết tất cả những vấn đề này. Thế nhưng, sự vắng mặt của một người chắc chắn sẽ làm phức tạp thêm những nỗ lực của họ: Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent sẽ ở nhà để tham dự các “lịch trình trong nước.”
Tương lai của chiến tranh theo kiểu NATO
Tướng Alexus Grynkewich, chỉ huy tối cao của NATO tại châu Âu, dự kiến sẽ phác thảo cách thức liên minh này đẩy lùi một cuộc tấn công của Nga vào sườn phía đông vào hôm nay. Ông sẽ trình bày tài liệu “lý thuyết chiến thắng” của mình tại Diễn đàn An ninh Warsaw, một hội nghị quốc tế ở Ba Lan. Sự kiện này cũng có sự tham dự của Thủ tướng Donald Tusk, cùng nhiều nhân vật cộm cán khác. (Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, sẽ tham gia qua video). Học thuyết mới rút ra những bài học từ cuộc chiến ở Ukraine và được cho là sẽ bao gồm các kế hoạch sử dụng một kết hợp mới mẻ giữa lực lượng mặt đất, máy bay không người lái giá rẻ, và hệ thống nhắm mục tiêu bằng AI.
Nguy cơ này hoàn toàn không phải là chuyện viển vông. Các cơ quan tình báo châu Âu tin rằng Nga có thể đủ khả năng tấn công NATO trong vài năm tới. Hồi tháng 9, Tusk từng cảnh báo rằng Nga có thể sớm phóng máy bay không người lái hoặc tên lửa vào các nước châu Âu đang ủng hộ Ukraine. Cuối tuần qua, các cơ quan an ninh của Ba Lan đã tổ chức các cuộc đàm phán khẩn cấp sau khi có báo cáo về một âm mưu ám sát Tusk và Bộ trưởng Quốc phòng Ba Lan. NATO thực sự không còn có thể chủ quan.
Các nhà sản xuất xe hơi châu Âu phản công tại Paris
Hôm nay, vòng đấu mới nhất trong cuộc cạnh tranh giữa các nhà sản xuất xe hơi châu Âu và các công ty Trung Quốc đang rắp tâm nẫng tay trên khách hàng của đối thủ đã bắt đầu tại Paris. Triển lãm xe hơi Paris – cùng với sự kiện tương đương ở Munich, diễn ra luân phiên hàng năm – từ lâu đã là nơi phô diễn sức mạnh của châu Âu. Thế nhưng, các phương tiện đến từ Trung Quốc đang ngày càng vươn lên vị trí dẫn đầu. Bị thúc đẩy bởi tham vọng trở thành những gã khổng lồ toàn cầu, đồng thời phải đối mặt với thị trường nội địa đang thu hẹp và các cuộc chiến dìm giá ở quê nhà, các nhà sản xuất xe hơi Trung Quốc đã chuyển hướng sang thị trường khổng lồ ở châu Âu. Ngay cả khi EU áp đặt thuế quan để đáp trả, thì điều đó cũng không thể làm họ chậm lại.
Triển lãm này có thể là cơ hội để các nhà sản xuất châu Âu phản công. Citroën dự kiến sẽ trình làng phiên bản chạy điện của chiếc 2CV – một mẫu xe đang được vô cùng mong đợi. Tương tự, Renault cũng sẽ ra mắt chiếc xe minivan được các gia đình ưa chuộng, với cái tên được tinh chỉnh khéo léo là E-space. Ra mắt những chiếc xe cạnh tranh và hấp dẫn là cách tốt nhất để đối trọng với Trung Quốc, những người rõ ràng đang dẫn đầu về công nghệ xe hơi và tốc độ tung ra các mẫu xe mới. Cuộc đua đã chính thức bắt đầu.
Giải Nobel Kinh tế
Rất khó để dự đoán người chiến thắng Giải Nobel Kinh tế, bởi nó thường được trao sau một độ trễ khá dài và đầy biến động. Chẳng hạn, giải thưởng năm 1991 đã trích dẫn một bài báo được xuất bản trước đó hơn 50 năm. Thêm vào đó, niềm vinh dự đôi khi được chia đều cho những người chiến thắng vốn có quan điểm hoàn toàn trái ngược nhau. Bản thân bộ môn này cũng ngày càng trở nên đa dạng hơn. Thậm chí các nhà tâm lý học đôi khi cũng có cơ hội được vinh danh.
Người chiến thắng thứ 100 sẽ được công bố vào hôm nay. Sau hai năm liền trao giải cho các chủ đề vĩ mô, năm nay giải thưởng có thể tôn vinh một chủ đề thực tế hơn. Ariel Pakes của Đại học Harvard được dự đoán giành chiến thắng nhờ giúp các nhà kinh tế mô hình hóa sự lựa chọn của người tiêu dùng giữa các sản phẩm khác biệt, tái cấu trúc nhu cầu đối với các mẫu xe hơi khác nhau (Honda, Cadillac, Porsche) thành nhu cầu về các đặc tính (tiết kiệm nhiên liệu, kích thước, mã lực). Một ứng viên sáng giá khác là Susan Athey, người kết hợp sự quan tâm đến các vấn đề thực tiễn (từ những tài xế Uber tồi tệ cho đến các cuộc đấu giá gỗ) với sự sáng tạo mang tính lý thuyết. Một bài báo gần đây đã sử dụng trí tuệ nhân tạo để dự đoán các lựa chọn công việc. Biết đâu chừng, những mô hình như vậy vào một ngày nào đó sẽ dự đoán được người đoạt giải Nobel Kinh tế tiếp theo.
The Economist – Nghiên Cứu Quốc Tế
Cập nhật chiến tranh Iran: Các cuộc tấn công của Houthi khiến sân bay Saudi Arabia phải đóng cửa trong khi Trump cân nhắc các cuộc tấn công của Mỹ vào Yemen.
Đặc vụ liên bang đột kích nhà riêng của Ilhan Omar ở Washington DC trong cuộc điều tra gian lận nhập cư.
Thế giới hôm nay 12/10/2026: Houthis và Á rập Sau Di; ngưng tấn công năng lượng tại Nga Ukraine; giải Nobel kinh tế;
Katie Zacharia, tân thư ký báo chí tòa Bạch Ốc
Bình luận viên Katie Zacharia được bổ nhiệm làm thư ký báo chí mới của Tòa Bạch Ốc.
