Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Hai trận động đất lớn xảy ra tại Venezuela, khiến ít nhất 32 người thiệt mạng và 700 người khác bị thương. Theo Cơ quan Khảo sát Địa chất Mỹ (USGS), có 44% khả năng số người chết sẽ vượt qua con số 10.000. Delcy Rodríguez – quyền tổng thống Venezuela – đã ban bố tình trạng khẩn cấp. Phía Mỹ cho biết họ đang cử các đội tìm kiếm và cứu nạn đến. Mạng lưới điện và viễn thông đang bị sập ở một số khu vực của Venezuela.
SK Hynix, nhà sản xuất chip nhớ lớn thứ hai thế giới, nói rằng họ đang tìm cách huy động tới 29,4 tỷ USD trên sàn giao dịch Nasdaq của Mỹ. Tuần này, gã khổng lồ công nghệ đã vượt qua Samsung Electronics trong một thời gian ngắn để trở thành công ty có giá trị nhất Hàn Quốc. Quyết định niêm yết của SK Hynix có thể giúp công ty vượt qua mức 25,6 tỷ USD mà Saudi Aramco từng huy động được trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) vào năm 2019, một kỷ lục mãi cho đến đợt IPO trị giá 75 tỷ USD của SpaceX. Cổ phiếu của SK Hynix đã tăng tới 12% sau thông báo này.
Trong khi đó, Micron, một nhà sản xuất chip nhớ của Mỹ, báo cáo doanh thu quý ba là 41,5 tỷ USD, tăng từ mức 9,3 tỷ USD cùng kỳ năm ngoái. Lợi nhuận của công ty tăng vọt gần 15 lần, lên 28,2 tỷ USD. Giá cổ phiếu của công ty đã tăng hơn 700% trong năm qua, nhờ vào sự bùng nổ của AI. Báo cáo của Micron được đưa ra trong một tuần đầy biến động của thị trường, khi các nhà đầu tư lo lắng về giá trị của các cổ phiếu AI.
Bài đang hot
25/06/2009: “Ông hoàng nhạc Pop” Michael Jackson qua đời ở tuổi 50
Một thẩm phán liên bang chặn nỗ lực của Donald Trump nhằm buộc người dân phải chứng minh họ là công dân khi đăng ký bỏ phiếu. Một số bang đã khởi kiện Tổng thống vì một sắc lệnh hành pháp tìm cách thay đổi các quy tắc bầu cử. Trong một diễn biến khác, Trump đang gây áp lực buộc Thượng viện phải thông qua một dự luật có chứa yêu cầu chứng minh đó, và một dự luật khác đòi hỏi cử tri phải mang theo giấy tờ tùy thân có ảnh để bỏ phiếu.
Anthropic khẳng định trước Quốc hội Mỹ rằng Alibaba là tác giả của “chiến dịch trích xuất trái phép các khả năng của Claude lớn nhất” từ trước đến nay. Họ cáo buộc gã khổng lồ thương mại điện tử Trung Quốc tạo ra gần 29 triệu lượt trao đổi với mô hình AI của phòng thí nghiệm Mỹ nhằm sao chép công nghệ vì lợi ích của lực lượng vũ trang Trung Quốc. Về phần mình, Alibaba đang kiện chính phủ Mỹ sau khi chính quyền đưa công ty này vào danh sách đen và ngăn chặn các lực lượng vũ trang mua sản phẩm của hãng.
Israel tuyên bố sẽ duy trì sự hiện diện quân sự ở miền nam Lebanon. Hai nước đang đàm phán một kế hoạch do Mỹ hậu thuẫn, theo đó, lực lượng Israel sẽ nhượng lại một phần lãnh thổ mà họ kiểm soát cho quân đội Lebanon. Iran đã yêu cầu Israel chấm dứt chiến dịch chống lại Hezbollah, lực lượng dân quân được chế độ Cộng hòa Hồi giáo hậu thuẫn, như một phần trong thỏa thuận hòa bình dự kiến của họ với nước Mỹ.
Anh ghi nhận nhiệt độ cao nhất lịch sử trong tháng 6 – đạt 36,1°C ở miền nam đất nước – trong bối cảnh châu Âu đang chịu cảnh nắng nóng kỷ lục. Pháp cũng trải qua ngày nóng nhất trong lịch sử vào ngày thứ hai liên tiếp. Số người chết do đuối nước ở Pháp trong tuần qua đã lên tới 48 người, bởi người dân tìm cách trốn nóng. Các trường học trên khắp châu Âu đã phải đóng cửa và việc đi lại bị gián đoạn nghiêm trọng.
Con số trong ngày: 3 nghìn tỷ USD, là số tiền ước tính sẽ được đổ vào các trung tâm dữ liệu AI trên toàn cầu trong giai đoạn từ năm 2026 đến 2030. Nhưng sự phản đối cũng đang lan rộng.
TIÊU ĐIỂM
Hiềm khích giữa Ba Lan và Ukraine
Năm nay, Hội nghị Tái thiết Ukraine – hội nghị thượng đỉnh thường niên sẽ bắt đầu vào hôm nay – do Ba Lan đăng cai tổ chức. Hội nghị từng nhằm tái khẳng định sự ủng hộ của quốc gia này đối với nước láng giềng đang bị chiến tranh tàn phá. Nhưng thay vào đó, nó sẽ đẩy quan hệ căng thẳng của họ vào tâm điểm chú ý.
Tháng trước, Ukraine đã đặt tên một đơn vị quân đội theo tên Quân Khởi nghĩa Ukraine (Ukrainian Insurgent Army), nhóm du kích bị cáo buộc đã thảm sát khoảng 100.000 người Ba Lan trong Thế chiến II. Sau khi Tổng thống Ukraine, Volodymyr Zelensky, từ chối đổi tên đơn vị này, người đồng cấp Ba Lan của ông, Karol Nawrocki, đã tước Huân chương Đại bàng Trắng, danh hiệu cao quý nhất của Ba Lan, của Zelensky. Đến thứ Ba vừa qua, Tổng thống Ukraine đã quyết định không tham dự, cử thủ tướng Yulia Svyrydenko đi thay.
Nhưng đây chỉ là cuộc đụng độ mới nhất. Một vụ tranh cãi về xuất khẩu ngũ cốc vào năm 2023 từng khiến Ba Lan đình chỉ các chuyến giao vũ khí. Hậu quả từ tranh cãi lần này có thể gây thiệt hại cho Ukraine đang thiếu tiền mặt, và là nỗi xấu hổ đối với chính phủ thân châu Âu của Ba Lan, vốn đang mâu thuẫn với Tổng thống mang tư tưởng cánh hữu cứng rắn của nước này.
Fed: Sẽ không có khoan nhượng trong cuộc chiến chống lạm phát
Kevin Warsh đã tiết lộ rất ít thông tin tại cuộc họp chính sách đầu tiên của ông trong tư cách là chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang (Fed) hồi tuần trước. Ông gạt bỏ các câu hỏi với một câu nói mỉa mai: “Chúng tôi có một lực lượng đặc nhiệm dành riêng cho việc đó.” Tuy nhiên, các nhà đầu tư đã nhận ra một thông điệp ‘diều hâu’ cứng rắn. Warsh khẳng định rằng lạm phát ở Mỹ vẫn còn quá cao và các quan chức Fed “nhất trí” với cam kết ổn định giá cả. Một nửa số nhà hoạch định chính sách của ngân hàng trung ương dự báo sẽ có ít nhất một đợt tăng lãi suất trong năm nay; sáu người dự kiến có hai đợt trở lên. Theo kỳ vọng của thị trường, xác suất ngân hàng trung ương tăng lãi suất vào tháng 7 hiện ở mức khoảng 33%.
Bài kiểm tra tiếp theo diễn ra vào hôm nay, khi Cục Phân tích Kinh tế Mỹ công bố chỉ số giá chi tiêu tiêu dùng cá nhân tháng 5, thước đo lạm phát ưa thích của Fed. Các nhà kinh tế dự đoán lạm phát toàn phần ở mức 4% trong năm qua, và lạm phát lõi (loại trừ giá thực phẩm và năng lượng) ở mức 3,4%. Thỏa thuận tạm thời giữa Mỹ và Iran đã giúp hạ giá năng lượng. Nhưng nếu thỏa thuận này rạn nứt, nhiệm vụ của Warsh sẽ trở nên rõ ràng hơn: giữ lãi suất ở mức cao.
“Trận đấu lịch sử” giữa Tây Ban Nha và Mexico
Hôm nay, Vua Felipe của Tây Ban Nha sẽ tới Mexico để tham dự một số hoạt động ngoại giao bóng đá. Trước khi xem đội tuyển quốc gia của mình thi đấu với Uruguay ở Guadalajara trong khuôn khổ World Cup, ông sẽ gặp Claudia Sheinbaum, Tổng thống Mexico. Đây là nỗ lực nhằm chấm dứt 7 năm căng thẳng giữa Tây Ban Nha và quốc gia nói tiếng Tây Ban Nha lớn nhất thế giới, cả hai đều có chính phủ trung tả.
Rắc rối bắt đầu khi người tiền nhiệm và cũng là người bảo trợ của Sheinbaum, Andrés Manuel López Obrador, yêu cầu Nhà vua phải xin lỗi vì những “bóc lột” đã diễn ra từ 5 thế kỷ trước, do Hernán Cortés và những kẻ chinh phục dưới quyền ông gây ra. López Obrador khi ấy đang chơi ván bài chính trị trong nước, nhưng một số người Tây Ban Nha đã chua chát gợi ý rằng bản thân López Obrador, một người theo chủ nghĩa dân tộc dân túy gốc Tây Ban Nha, mới là người nên xin lỗi. Khi đến thăm một cuộc triển lãm khảo cổ học Mexico ở Madrid vào tháng 3, Nhà vua thừa nhận đã có sự “bóc lột”, nhưng không trực tiếp xin lỗi. Việc này thôi thúc Sheinbaum mời ông đến, bởi đã đến lúc để khởi động tiến trình hòa giải.
Tình bạn căng thẳng giữa Ý và Pháp
Giorgia Meloni, Thủ tướng cánh hữu dân túy của Ý, không phải lúc nào cũng có chung quan điểm với Emmanuel Macron, Tổng thống trung dung của Pháp. Trong số những vấn đề khác, bà không thích việc ông ưu tiên gặp gỡ với Đức và Anh theo kiểu “E3” (ba nước châu Âu) và theo đó loại Ý ra rìa. Nhưng bộ đôi này sẽ tìm cách hàn gắn tình cảm vào hôm nay, tại một hội nghị thượng đỉnh quy mô nhỏ ở Antibes trên bờ biển Địa Trung Hải. Đây là cuộc họp đầu tiên kiểu này kể từ khi hai nước ký hiệp ước hữu nghị tăng cường hồi 5 năm trước.
Hai nhà lãnh đạo dự kiến sẽ thảo luận về một loạt vấn đề, từ việc hỗ trợ Ukraine và Lebanon, đến hợp tác quốc phòng công nghiệp. Họ sẽ cố gắng thể hiện tình bạn láng giềng tốt đẹp, nhất là sau vụ tranh cãi gần đây của Meloni với Donald Trump. Tổng thống Mỹ khẳng định rằng Thủ tướng Ý đã cầu xin ông chụp chung một bức ảnh tại hội nghị thượng đỉnh G7 ở Évian-les-Bains vào tuần trước nhằm cứu vãn sự nổi tiếng đang giảm sút của mình. Bà vặn lại trên mạng xã hội rằng “trở thành bạn của ông chắc chắn đã không giúp ích được gì cho điều đó.” Hành động của Trump dường như đang đẩy những người châu Âu này xích lại gần nhau hơn.
Tìm hiểu ngôn ngữ của các loài vật
Một con chim sẻ có ý gì khi nó hót líu lo? Và một con chuột sọc đang nghĩ gì khi nó kêu chít chít? Đó là những kiểu câu hỏi đang thu hút sự quan tâm của những người lọt vào vòng chung kết Giải Coller-Dolittle năm nay. Cuộc thi với phần thưởng trị giá 100.000 USD này nhằm phát triển một thuật toán giao tiếp với các loài vật (không phải con người). Được tạo ra bởi Jeremy Coller, nhà đầu tư tỷ phú người Anh và nhà hoạt động vì quyền lợi động vật, thử thách này được lấy cảm hứng từ Bài Kiểm tra Turing, vốn đánh giá xem máy móc có thể suy nghĩ hay không. Người chiến thắng sẽ được công bố vào hôm nay.
Các nhà khoa học đã bắt đầu nghiêm túc nghiên cứu vấn đề nhận thức và giao tiếp của động vật từ những năm 1960. Nhưng mọi thứ đã thực sự khởi sắc nhờ có AI. Giờ đây, các nhà nghiên cứu có thể sử dụng các mô hình ngôn ngữ lớn để phân tích những tập dữ liệu âm thanh khổng lồ về tiếng gầm gừ và tiếng hú của động vật nhằm xác định các quy luật. Những người chiến thắng năm ngoái đã ghi lại tiếng huýt sáo của một con cá heo mũi chai bằng cách sử dụng ống nghe dưới nước và các thẻ ghi âm gắn bằng giác hút lên cơ thể cá heo. Để giải mã ý nghĩa của những âm thanh này, họ phát lại các bản ghi cho những con cá heo khác nghe và quan sát phản ứng của chúng.
Thế giới 25/06/2026: Động đất lớn ở Venezuela, có thể 10,000 người thương vong; Israel sẽ hiện diện ở miền nam Lebanon; căng thẳng giữa Ý và Pháp… (The Economist)
Giảm 100%: Nhà máy lọc dầu lớn nhất Moscow không thể lọc dầu thô cho đến năm sau — Reuters
Luật sư Abelardo de la Espriella, được ông Trump ủng hộ, thắng cử trong cuộc bầu cử tổng thống vòng hai của Colombia.
Quốc hội Mỹ thông qua luật hỗ trợ nhà ở cho người dân Mỹ thể hiện sự đồng thuận lưỡng đảng.
Một đêm “bốc cháy” trên bán đảo Crimea do Nga chiếm đóng: Máy bay không người lái Ukraine càn quét 60 mục tiêu.
