Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
OpenAI phát hành mô hình mới, GPT-6 Astra, mà họ cho là sẽ mở ra kỷ nguyên của trí tuệ nhân tạo tổng quát. Chủ tịch Greg Brockman cho biết mô hình này có thể làm “bất cứ điều gì con người có thể làm với máy tính.” OpenAI đang bổ sung các rào chắn an ninh mạng vì họ nhận định rằng Astra có khả năng thực hiện các cuộc tấn công mạng kiểu mới. Họ cũng đang giới hạn việc triển khai cho một nhóm nhỏ những người thử nghiệm đã được phê duyệt.
Nvidia, gã khổng lồ bán dẫn, sẽ mua lại Hugging Face với giá 13 tỷ USD. Nền tảng này lưu trữ hàng triệu mô hình AI chủ yếu là mã nguồn mở, mà người dùng có thể tải xuống và chỉnh sửa. Năm ngoái, Hugging Face đã từ chối 500 triệu USD (ở mức định giá 7 tỷ USD) từ nhà sản xuất chip này vì muốn duy trì sự độc lập. Thương vụ mua lại này sẽ mang lại cho Nvidia – công ty đã trở thành ngân hàng trung ương của AI – quyền kiểm soát một kênh phân phối quan trọng cho công nghệ này.
Reuters đưa tin Iran đã cảnh báo Mỹ rằng họ sẽ tiến hành một cuộc tấn công quy mô lớn nếu Israel tiến đánh sườn núi Ali al-Taher ở miền nam Lebanon. Israel đã bao vây và tấn công các vị trí trên sườn núi này, vốn là thành trì của Hezbollah, nhưng chưa mở một cuộc tấn công toàn diện. Bộ trưởng Quốc phòng Israel, Israel Katz, đe dọa sẽ đưa Iran “chìm sâu vào Thời kỳ Đồ đá và bóng tối” nếu nước này tấn công Israel.
Tổng thống Argentina, Javier Milei, khẳng định sẽ áp đặt lệnh trừng phạt đối với các công ty dầu mỏ hoạt động gần Quần đảo Falkland. Ông gọi mỏ dầu Sea Lion, nơi một công ty của Anh và Israel đang thăm dò và có thể bắt đầu khai thác vào tháng 03/2028, là một “mối nguy rõ ràng và hiện hữu.” Từ lâu, Argentina đã tuyên bố chủ quyền đối với vùng lãnh thổ thuộc Anh này. Đầu tuần này, Donald Trump cho biết ông sẽ xem xét lại lập trường trung lập của Mỹ về vấn đề này.
Ban lãnh đạo Tập đoàn Volkswagen phê duyệt kế hoạch cắt giảm tới 50.000 việc làm, tương đương khoảng 8% lực lượng lao động của hãng. Nhà sản xuất xe hơi Đức gọi những thay đổi này là “chương trình chuyển đổi sâu rộng nhất” mà họ từng thực hiện. VW chắc chắn cần một hành động quyết liệt: doanh số bán hàng đã sụt giảm nghiêm trọng trước sự cạnh tranh từ các công ty Trung Quốc, ngay khi hãng xe Đức đang phải vật lộn với chi phí lao động cao.
Hai công nhân được giải cứu khỏi các đường hầm của nhà máy thủy điện Trishuli 3A ở Nepal, chín ngày sau trận lũ lụt thảm khốc ở vùng biên giới với Tây Tạng. Một quan chức tại Cơ quan Điện lực Nepal nói với BBC rằng có khoảng 39 người khác được cho là vẫn đang ở trong đường hầm. Khoảng 150 người được cho là đang mắc kẹt trong mạng lưới lối đi rộng hơn kết nối các cơ sở thủy điện. Hơn 1.200 người được xác định đã thiệt mạng.
Hôm nay, Liên Hiệp Quốc sẽ bỏ phiếu về một nghị quyết kêu gọi áp dụng một bản đồ thể hiện chính xác hơn kích thước của các quốc gia. Các bản đồ sử dụng phép chiếu Mercator truyền thống đã làm giảm đáng kể mức độ rộng lớn thực sự của các quốc gia châu Phi, trong khi các khu vực ở vĩ độ cao, như châu Âu và Bắc Mỹ, lại được hiển thị tương đối lớn hơn. Nghị quyết này – do Togo thúc đẩy – có thể dẫn đến việc Liên Hiệp Quốc chuyển sang sử dụng bản đồ “Equal Earth” (Trái Đất Bình Đẳng) để thay thế.
Con số trong ngày: 9, là số tháng mà Nvidia cần để nhân đôi mức định giá của mình, lên 2 nghìn tỷ USD.
TIÊU ĐIỂM
Vị thế của nữ chính trị gia kỳ cựu của Ý bắt đầu lung lay
Hôm nay, Giorgia Meloni sẽ trở thành thủ tướng tại vị lâu nhất của Ý kể từ thời nhà độc tài Benito Mussolini. Chìa khóa cho sự tồn tại lâu dài của chính phủ do bà lãnh đạo là quan hệ tương đối hài hòa trong liên minh cầm quyền và kỹ năng của Meloni trong việc quản lý những khác biệt giữa các thành viên.
Nhưng rắc rối đã bắt đầu manh nha. Đảng Lega (Liên đoàn) cánh hữu cứng rắn, đối tác liên minh của đảng của Meloni, đang rơi vào một cuộc khủng hoảng có thể đe dọa sự ổn định của chính phủ. Lãnh đạo Lega, Matteo Salvini, đang đối mặt với một cuộc nổi dậy từ các nhân vật quyền lực cấp khu vực, những người muốn đưa đảng trở về nguồn gốc ban đầu là đấu tranh cho quyền tự trị của miền bắc nước Ý. Thay vào đó, Salvini lại tìm cách biến nó thành một phong trào dân túy cánh hữu trên toàn quốc. Kế hoạch đó đang thất bại: tỷ lệ ủng hộ Lega trong các cuộc thăm dò đã giảm mạnh từ mức đỉnh hơn 35% vào năm 2019 xuống còn dưới 6%. Đảng này đang mất dần cử tri vào tay Futuro Nazionale (Tương lai Quốc gia), một đảng bảo thủ cứng rắn mới do cựu tướng lính dù Roberto Vannacci lãnh đạo. Thành công của Futuro Nazionale có thể buộc Meloni phải áp dụng các chính sách cánh hữu cực đoan hơn.
Châu Âu giải quyết vấn đề di cư bằng “thuê ngoài”
Hôm nay, các bộ trưởng phụ trách di trú của Đức, Áo, Hà Lan, Đan Mạch, và Hy Lạp sẽ họp tại Copenhagen để thảo luận về việc gửi những người di cư không hợp lệ đến Uganda và Rwanda. Đàm phán sẽ tập trung vào bản kế hoạch mà theo đó, vào cuối năm tới, Uganda sẽ bắt đầu tiếp nhận lên đến 10.000 người di cư có đơn xin tị nạn bị từ chối ở châu Âu. Hy vọng đặt ra là nhiều người sẽ trở về quê hương thay vì ở lại quốc gia Đông Phi này. Trong khi đó, chính phủ Uganda sẽ nhận được bồi thường tài chính để vận hành một “trung tâm trao trả.”
Tuy nhiên, kế hoạch – do năm quốc gia này đàm phán mà không có sự tham gia của Ủy ban Châu Âu – đang vấp phải sự phản đối. Pháp và Tây Ban Nha lập luận rằng các trung tâm trao trả không phải là cách hiệu quả để ngăn chặn tình trạng di cư bất hợp pháp. Họ cũng phản đối việc đưa người di cư đến các quốc gia mà những người này không có mối liên hệ nào. Ngoài ra còn có các quan ngại về tính thực tiễn. Uganda hiện là nơi trú ẩn của 2 triệu người tị nạn và đang phải vật lộn để cung cấp cho họ các dịch vụ cơ bản.
Somaliland tìm cách thuyết phục Trump
Tổng thống Abdirahman Mohamed Abdullahi, thường được biết đến với tên Irro, đang có chuyến thăm Washington nhằm hối thúc Mỹ công nhận Somaliland, nước cộng hòa ly khai đã tuyên bố độc lập khỏi Somalia vào năm 1991. Nước này nằm gần eo biển Bab-el-Mandab, một điểm nghẽn vận tải biển toàn cầu thường xuyên bị đe dọa bởi Houthi, lực lượng dân quân do Iran hậu thuẫn ở Yemen. Irro có thể đề nghị trao cho Mỹ quyền tiếp cận các căn cứ quân sự để từ đó đối phó với lực lượng Houthi, một con bài mặc cả mà ông đã nhắc đến trong một cuộc phỏng vấn gần đây với tờ Economist. Giờ đây, ông hy vọng có thể trực tiếp trình bày vấn đề này với Donald Trump.
Tuy nhiên, Mỹ có lý do để từ chối. Việc công nhận Somaliland sẽ khuyến khích các phong trào ly khai khác ở Somalia, khiến nước này bất ổn hơn nữa. Và điều đó có thể phá hoại một ưu tiên khác của Mỹ: kiềm chế nhóm thánh chiến al-Shabaab và ngăn chặn sự trỗi dậy của nạn cướp biển ngoài khơi Sừng châu Phi. Trump có thể sẽ kết luận rằng việc công nhận Somaliland đơn giản là không đáng để chuốc lấy rắc rối.
The Economist – Nghiên Cứu Quốc Tế
Thế giới hôm nay: 04/09/2026
Cái chết trong tù CS của cựu Thủ Tướng Phan Huy Quát
Thế giới hôm nay: 03/09/2026
Một tuần sau thảm họa, lực lượng cấp cứu Nepal chạy đua tìm người sống sót còn mắc kẹt trong đường hầm.
Thế giới hôm nay 02/09/2026: G20 không tuyên bố chung; kinh tế Mỹ tiếp tục mạnh; Joshua Wong thắp sáng Hong Kong; Economist đính chính cho Israel. The Economist.
