Thế giới hôm nay 11/06/2026: Chiến tranh Iran; Nhật và Trung Cộng; Giải World Cup tại Mỹ (The Economist)

Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng

Mỹ cho biết đã tiến hành các cuộc không kích mới vào Iran, và Iran đáp trả bằng cách tấn công các căn cứ của Mỹ ở Bahrain và Kuwait. Iran cũng tuyên bố đã tấn công hai con tàu đang cố gắng đi qua Eo biển Hormuz một cách “bất hợp pháp.” Truyền thông nhà nước Iran cho biết eo biển này hiện đã “hoàn toàn đóng cửa.” Nhưng Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ phủ nhận việc tuyến đường thủy này bị đóng. Hai bên đã nã đạn vào nhau kể từ thứ Ba, bất chấp một lệnh ngừng bắn trên danh nghĩa.

Các cuộc không kích của Israel làm ít nhất 17 người ở miền nam Lebanon thiệt mạng, theo lời các quan chức địa phương. Israel khẳng định họ nhắm mục tiêu vào Hezbollah, nhóm dân quân do Iran hậu thuẫn. Iran từng đe dọa sẽ trả đũa Israel nếu nước này tiếp tục tấn công Lebanon. Trước đó, Liên Hiệp Quốc cho biết các nhà điều tra sẽ đến thăm Lebanon để xem xét các vi phạm luật pháp quốc tế có thể xảy ra bởi “tất cả các bên” đang tham chiến tại quốc gia này.

Donald Trump nói rằng ông không muốn gia hạn thỏa thuận thương mại đã đạt được với Canada và Mexico trong nhiệm kỳ đầu tiên của mình. Ba quốc gia này phải gia hạn hiệp định USMCA trước ngày 01/07 hoặc phải trải qua đợt đánh giá hàng năm. Trump tuyên bố rằng Mỹ không cần bất cứ thứ gì mà Canada và Mexico sản xuất, dù vào năm 2020, ông từng gọi đây là thỏa thuận “công bằng nhất” và “có lợi nhất” mà Mỹ từng ký kết.

Bài đang hot

11/06/323 TCN: Ngày mất Alexander Đại đế

Cảnh sát phải sử dụng vòi rồng để giải tán những kẻ bạo loạn trong đêm bất ổn thứ hai ở Belfast. Một đám đông đã ném gạch, đá, và chai lọ vào các sĩ quan đang cố gắng kiểm soát các cuộc biểu tình chống người nhập cư đã biến thành bạo lực. Làn sóng biểu tình nổ ra sau khi một người đàn ông Sudan bị cáo buộc đã đâm một người đàn ông khác, khiến người này bị thương nặng. Hadi Alodid hiện đã bị buộc tội cố ý giết người; động cơ của hắn đang được điều tra.

Dario Amodei, người đứng đầu Anthropic, nói rằng các chính phủ nên ngăn chặn việc phát hành công khai các mô hình trí tuệ nhân tạo nếu một kiểm toán viên độc lập cho rằng chúng có rủi ro. Hai tháng trước, phòng thí nghiệm AI này đã từ chối phát hành Mythos vì mô hình này quá giỏi hacking. (Dù họ vừa phát hành một mô hình “cấp Mythos” trong tuần này.) Trong một diễn biến khác, Oracle đã cam kết chi 70 tỷ USD trong năm tới để xây dựng các trung tâm dữ liệu cho AI.

Hàn Quốc phạt Coupang, nhà bán lẻ trực tuyến lớn nhất nước này, 625 tỷ won (409 triệu USD) vì các quy định lỏng lẻo trong an ninh mạng và thu thập trái phép dữ liệu người dùng. Hồi tháng 11, công ty báo cáo rằng một cựu nhân viên đã truy cập sai quy định thông tin của 34 triệu người. Cuộc điều tra dẫn đến khoản tiền phạt – mức lớn nhất mà Hàn Quốc từng ban hành cho một vụ vi phạm dữ liệu – đã gây ra một vụ lùm xùm ngoại giao. Vì Coupang được thành lập và niêm yết tại Mỹ, các nhà lập pháp của Đảng Cộng hòa lên tiếng cáo buộc có sự phân biệt đối xử.

Bảy người và hai công ty bị buộc tội liên quan đến vụ hỏa hoạn tại một khu chung cư ở Hong Kong làm 168 người thiệt mạng vào tháng 11 năm ngoái. Các bị cáo có liên quan đến quá trình cải tạo các tòa nhà. Các cáo buộc, bao gồm ngộ sát và âm mưu lừa đảo, là những cáo buộc đầu tiên được đưa ra sau cuộc điều tra kéo dài nhiều tháng về vụ hỏa hoạn. Luật sư của cuộc điều tra cho biết các hệ thống an toàn phòng cháy chữa cháy đã thất bại “do lỗi của con người.”

Con số trong ngày: 1 tỷ USD, là số tiền hàng năm mà Apple sẽ trả cho Google để sử dụng công nghệ AI của họ.

TIÊU ĐIỂM

Bạo lực chống người di cư ở Bắc Ireland

Belfast hiện vẫn trong tình trạng căng thẳng. Tối thứ Hai, một người tị nạn Sudan đã đâm một người đàn ông địa phương một cách dã man. Ngày hôm sau, thành phố Bắc Ireland liền bị nhấn chìm bởi làn sóng biểu tình bạo lực. Những người biểu tình đã đụng độ với cảnh sát, nhưng mục tiêu của họ là người nước ngoài. Họ đạp tung các cánh cửa, phóng hỏa đốt cháy xe hơi và nhà cửa.

Đây là năm thứ ba liên tiếp xảy ra bạo lực chống người di cư ở Bắc Ireland. Tình trạng bất ổn này có dính líu đến các nhóm bán quân sự thân Anh, những tổ chức vẫn còn tồn tại khoảng một phần tư thế kỷ sau khi cuộc bạo lực phe phái được gọi là “The Troubles” (Thời kỳ Rắc rối) kết thúc. Bạo lực trong tuần này diễn ra phần lớn ở các khu vực nghèo khó và những nơi do các tổ chức trung thành kiểm soát. Các đảng cánh hữu của Anh đã lợi dụng vụ đâm người này để thúc đẩy các ý tưởng vốn từng là điều cấm kỵ, chẳng hạn như trục xuất hàng loạt và thậm chí là án tử hình. Restore – một tổ chức cực hữu – thề sẽ xử tử “những kẻ man rợ từ thế giới thứ ba.” Rất ít người Anh ủng hộ những ngôn từ mang tính phân biệt chủng tộc như vậy. Nhưng các đảng nhỏ đang kéo những đảng chính thống hơn ngả xa hơn về cánh hữu.

Châu Âu chuẩn bị tinh thần cho mức lãi suất cao hơn

Ngân hàng Trung ương Châu Âu đang phải đối mặt với một tình thế lưỡng nan trước cuộc họp hôm nay. Chiến tranh ở Iran đã đẩy lạm phát lên cao: tỷ lệ lạm phát hàng năm đã vượt mức 3% vào tháng 5. Các doanh nghiệp báo cáo rằng áp lực giá cả đang tăng lên mức được thấy lần cuối vào năm 2022, khi cuộc xâm lược Ukraine của Nga và cầu bùng nổ thời hậu đại dịch làm tăng chi phí. Tình hình này có thể đòi hỏi một đợt tăng lãi suất, điều mà các thị trường đang kỳ vọng.

Đồng thời, cuộc chiến dự kiến sẽ làm suy giảm tăng trưởng kinh tế. Người tiêu dùng đang bi quan, có lẽ một phần vì nền kinh tế yếu hơn sẽ không giúp họ duy trì được các mức tăng lương hậu hĩnh của những năm gần đây. Để thúc đẩy nền kinh tế, ECB sẽ phải cắt giảm lãi suất. Nhưng nhiệm vụ chính của họ là ổn định giá cả, do đó ngân hàng có thể sẽ cảm thấy có nghĩa vụ phải gửi đi một tín hiệu rằng họ sẽ không dung túng cho một chu kỳ lạm phát cao nào nữa. Đây sẽ là một đợt tăng lãi suất mà không ai thực sự mong muốn.

Sự thận trọng của Nhật Bản khi kinh doanh tại Trung Quốc

Hôm nay, Phòng Thương mại Nhật Bản tại Trung Quốc, đại diện cho hơn 8.000 công ty, sẽ công bố báo cáo thường niên về việc kinh doanh tại nền kinh tế lớn thứ hai thế giới. Quan hệ giữa hai nước đang căng thẳng. Tháng 11 năm ngoái, Thủ tướng Nhật Bản Takaichi Sanae tuyên bố một cuộc tấn công của Trung Quốc vào Đài Loan có thể châm ngòi cho một phản ứng quân sự của Nhật Bản. Trung Quốc lập tức phản ứng dữ dội: cảnh báo công dân của mình không đến thăm Nhật Bản và áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu.

Nhưng từ trước khi xảy ra tranh cãi, người Nhật đã ngày càng trở nên miễn cưỡng khi làm việc tại Trung Quốc. Năm 2024, số lượng cư dân Nhật Bản tại Trung Quốc giảm xuống dưới 100.000 người, lần đầu tiên trong hai thập kỷ. Trong năm đó, đầu tư trực tiếp ròng của Nhật Bản vào Trung Quốc cũng giảm xuống chỉ còn một phần ba so với mức đỉnh vào năm 2021. Các doanh nghiệp đang cảnh giác với luật chống gián điệp của Trung Quốc, đạo luật đã dẫn đến việc bắt giữ một số giám đốc điều hành người Nhật. Phòng Thương mại có thể sẽ lặp lại các lời kêu gọi chính phủ Trung Quốc tạo ra một “môi trường an toàn và an ninh” cho các lao động Nhật Bản.

Adobe phớt lờ mối đe dọa từ AI

Hôm nay, công ty phần mềm Adobe sẽ báo cáo thu nhập. Cổ phiếu của họ đã mất khoảng 30% giá trị trong năm nay khi các nhà đầu tư lo lắng rằng AI sẽ loại bỏ nhu cầu đối với các gói đăng ký Photoshop và Illustrator đắt đỏ. Các công cụ được hỗ trợ bởi AI đang giúp người dùng tạo hình ảnh và viết mã dễ dàng hơn, cũng như giúp các công ty khởi nghiệp dễ dàng thách thức các công ty đã có chỗ đứng.

Trong trường hợp của Adobe, nỗi sợ dường như đã bị thổi phồng hoặc đến quá sớm. Công ty vừa ghi nhận mức doanh thu kỷ lục trong quý đầu tiên. Họ cũng đã áp dụng AI, tích hợp các công cụ tạo hình ảnh vào các sản phẩm của mình, lập luận rằng công nghệ này sẽ thúc đẩy nhu cầu thay vì làm xói mòn nó. Báo cáo hôm nay sẽ cung cấp những manh mối về việc liệu AI là một mối đe dọa đối với mô hình kinh doanh của Adobe – hay là động lực tăng trưởng tiếp theo của họ.

Một kỳ World Cup khác biệt

Hôm nay, Giải Vô địch Bóng đá Nam Thế giới (World Cup) sẽ khai mạc với trận đấu giữa Mexico và Nam Phi tại Thành phố Mexico. Mỹ và Canada cũng là những nước đồng đăng cai giải đấu này – giải đấu lớn nhất từ trước đến nay, với 48 quốc gia tranh tài, tăng so với 32 quốc gia vào năm 2022.

Nhưng những lời chỉ trích đã xuất hiện khắp nơi từ trước khi tiếng còi khai cuộc vang lên. Quan hệ giữa các chính phủ của các nước chủ nhà đang ở mức thấp nhất từ trước đến nay, do các mức thuế quan và những lời đe dọa của Donald Trump đối với các nước láng giềng. Giá vé đắt đỏ cũng có thể tạo ra hàng ngàn ghế trống. Và một trọng tài người Somalia đã bị từ chối nhập cảnh vào Mỹ dù có thị thực.

Gianni Infantino nói rằng những người chỉ trích hãy “bình tĩnh và thư giãn.” Ông chủ của FIFA tuyên bố mức doanh thu kỷ lục sẽ được đầu tư vào những nơi có nhu cầu. Và ông tự nhận công lao vì đã đảm bảo được sự tham gia của Iran, dù nước này đang có chiến tranh với một trong những nước chủ nhà (và buộc đội tuyển của họ phải ở bên ngoài nước Mỹ, nơi diễn ra các trận đấu). Có lẽ Infantino đang muốn nhắm tới “giải thưởng hòa bình” vô lý của chính FIFA, giải thưởng mà năm ngoái ông đã trao cho Trump.

Nghiên Cứu Quốc Tế