Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Donald Trump cảnh báo Iran rằng Mỹ sẽ nhắm mục tiêu vào các nhà máy điện và cầu đường của nước này vào tuần tới “trừ khi họ ngồi vào bàn đàm phán.” Lời đe dọa này được đưa ra trong lúc Mỹ tiến hành thêm nhiều cuộc không kích và áp đặt lệnh phong tỏa hải quân đối với các cảng của Iran. Về phần mình, Iran khẳng định đã tấn công các cơ sở vũ khí của Mỹ ở Vùng Vịnh để trả đũa. Trước đó, Trump đã rút lại đề xuất áp dụng mức phí 20% đối với hàng hóa vận chuyển qua Eo biển Hormuz.
Kinh tế Trung Quốc tăng trưởng 4,3% so với cùng kỳ năm ngoái trong quý II, tốc độ chậm nhất kể từ năm 2022 và thấp hơn mục tiêu của chính phủ là từ 4,5% đến 5%. Tăng trưởng bị kéo tụt bởi cuộc chiến ở Iran, cầu trong nước ảm đạm, và đầu tư sụt giảm. Nhưng tình hình đã được bù đắp phần nào nhờ xuất khẩu tăng vọt – đặc biệt là do nhu cầu đối với phần cứng AI của Trung Quốc.
Ukraine tiết lộ đã tấn công thêm 11 tàu của Nga ở Biển Azov, nâng số lượng các cuộc tấn công được tuyên bố trên vùng biển này lên con số 116 trong vòng chín ngày qua. Tuyến đường biển này đóng vai trò quan trọng đối với hàng xuất khẩu của Nga, bao gồm cả ngũ cốc. Ngoại trưởng Nga Sergei Lavrov gọi các hành động của Ukraine là “khủng bố, không hơn không kém.” Phía Nga cũng nói rằng sẽ tìm các tuyến đường thay thế để xuất khẩu ngũ cốc của mình.
Bài đang hot
Tập đang chống lại sự chuyển giao thế hệ
Kevin Warsh cho biết Cục Dự trữ Liên bang không nên tuyên bố “nhiệm vụ đã hoàn thành” trong cuộc chiến chống lạm phát, dù dữ liệu mới được công bố cho thấy mức tăng giá đã hạ nhiệt vào tháng 6. Lạm phát toàn phần ở Mỹ đã giảm xuống 3,5%, từ mức 4,2% trong tháng 5. Tuy nhiên, Warsh cho biết ông vẫn cam kết đưa con số đó giảm xuống mục tiêu 2% của Fed.
New York trở thành tiểu bang đầu tiên của Mỹ áp đặt lệnh tạm dừng xây dựng các trung tâm dữ liệu lớn. Việc xây dựng các cơ sở sử dụng 50 megawatt điện sẽ bị đình chỉ trong tối đa một năm để các quan chức xem xét quy định mới. Làn sóng phản đối các trung tâm dữ liệu, vốn được sử dụng để cung cấp năng lượng cho các mô hình AI, đã lan rộng ở Mỹ do quan ngại về môi trường, chi phí vận hành, và công nghệ nói chung.
Cổ phiếu của IBM giảm khoảng 25% sau khi công ty này cảnh báo rằng thu nhập quý II của họ – dự kiến được công bố vào ngày 22/07 – sẽ không đạt được kỳ vọng của các nhà phân tích. Gã khổng lồ điện toán cho biết khách hàng của họ đã ưu tiên chi tiêu cho cơ sở hạ tầng AI hơn là cho phần mềm của hãng. Thông tin cập nhật đã làm dấy lên lo ngại cho các nhà đầu tư, những người từ lâu đã lo sợ rằng sự bùng nổ AI sẽ ăn lẹm vào doanh thu phần mềm.
Tây Ban Nha đã tiến vào trận chung kết World Cup, đánh bại ứng viên vô địch Pháp với tỷ số 2-0. Họ sẽ gặp Argentina hoặc Anh; hai đội sẽ đối đầu với nhau vào hôm nay. Trận chung kết – diễn ra ở New Jersey vào Chủ nhật – có thể sẽ có thời gian nghỉ giữa hiệp kéo dài 25 phút, thay vì 15 phút như thường lệ. Cơ quan quản lý bóng đá thế giới, FIFA, được cho là đang xem xét việc kéo dài thời gian này để nhường chỗ cho một chương trình âm nhạc do BTS, Madonna, và Shakira biểu diễn chính.
Con số trong ngày: 14 tỷ, là số lon Red Bull đã được bán ra trong năm ngoái, tăng 10% so với năm 2024.
TIÊU ĐIỂM
Ai cũng muốn có phần từ ASML
Hôm nay, ASML sẽ công bố thu nhập quý II. Công ty Hà Lan này là doanh nghiệp có giá trị nhất châu Âu, bởi vì họ là công ty duy nhất chế tạo các máy quang khắc cực tím (EUV) cần thiết để sản xuất các chất bán dẫn tiên tiến nhất. Kết quả kinh doanh của ASML sẽ là dấu hiệu cho thấy sức bền của sự bùng nổ AI.
Việc thiếu hụt chip là một yếu tố đang làm chậm quá trình ứng dụng AI, vì vậy các nhà phân tích đang theo dõi xem liệu ASML có tăng sản lượng hay không. Những dấu hiệu ban đầu khá hứa hẹn. Ngân hàng Barclays lưu ý rằng ASML đã thuê thêm nhiều kỹ sư trong năm nay. Hôm nay, TSMC – nhà sản xuất chip của Đài Loan và là khách hàng lớn nhất của ASML – đã báo cáo doanh thu bội thu.
Tuy nhiên, địa chính trị đang gây rắc rối. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick gần đây tuyên bố rằng một cỗ máy EUV (có kích thước bằng một chiếc xe buýt trường học) đã được nhập lậu vào Trung Quốc. ASML phủ nhận điều này. Dù là một trong những bên chiến thắng lớn từ cơn sốt AI, công ty này lại đang kẹt trong làn đạn giữa Mỹ và Trung Quốc. Đó là một vị thế không mấy dễ chịu.
Mỹ và Iran nối lại cuộc chiến không thể thắng
Thỏa thuận hòa bình sơ bộ mà Mỹ và Iran ký cách đây chưa đầy một tháng đang sụp đổ. Giao tranh lại tiếp diễn, còn giao thông qua Eo biển Hormuz thì đình trệ hoàn toàn. Chuyện gì sẽ xảy ra tiếp theo?
Donald Trump có thể tiếp tục các cuộc tấn công hạn chế vào các khu quân sự. Tuy nhiên, hơn 300 cuộc không kích như vậy trong năm đêm đã không làm thay đổi hành vi của Iran. Chẳng có lý do gì để nghĩ rằng đêm thứ sáu, hay đêm thứ sáu mươi, sẽ tạo ra sự khác biệt. Tổng thống Mỹ có thể leo thang. Nhưng nếu ông ném bom các cơ sở hạ tầng quan trọng, thì Iran cũng có thể làm điều tương tự ở các quốc gia Vùng Vịnh. Trump đe dọa sẽ “tiếp quản” Đảo Kharg, trạm xuất khẩu dầu chính của Iran, nhưng điều đó cũng không thể giúp eo biển nằm cách đó hơn 600 km mở cửa trở lại.
Dù tỏ ra thách thức, Iran đang phải gánh chịu hậu quả. Các lệnh trừng phạt đã được nối lại, và phần lớn lượng dầu thô mà nước này xuất khẩu trong những tuần đầu của lệnh ngừng bắn vẫn chưa bán được do người mua đang tìm kiếm các nguồn cung khác. Iran không thể kiếm lời nếu eo biển bị đóng cửa. Sẽ tốt hơn nếu cả hai bên tuân thủ thỏa thuận mà họ đang tự tay phá nát.
Trung Quốc cố gắng cắt đứt các mối quan hệ với AI
“Đó là một người yêu, một người bạn, và gia đình,” Yu Miao, một phụ nữ Trung Quốc 27 tuổi, nói về trợ lý AI của mình trên Doubao, chatbot do ByteDance tạo ra. Cô chỉ là một trong số rất nhiều người tìm kiếm người bầu bạn nơi AI. Tuy nhiên, đối tác ảo của cô nay đã không còn. Các công ty Trung Quốc đang dần loại bỏ các nhân cách giống con người khỏi chatbot của mình, để tuân thủ các quy định mới của chính phủ nhằm giảm sự phụ thuộc về mặt cảm xúc của con người vào AI.
Các quy định này, chính thức có hiệu lực vào hôm nay, là những quy định đầu tiên thuộc loại này trên quy mô toàn quốc. Chúng cấm các công ty cung cấp “dịch vụ bầu bạn” ảo cho trẻ vị thành niên. Các công ty cũng phải tránh “gây ra sự phụ thuộc hoặc nghiện ngập về mặt cảm xúc” ở người lớn. Các quy tắc này phản ánh những lo âu của Đảng Cộng sản Trung Quốc về các tác hại xã hội do AI gây ra. Tỷ lệ sinh và tỷ lệ kết hôn đang giảm sút, khiến các nhà lãnh đạo đất nước bất an. Họ cũng muốn bảo vệ người dùng khỏi việc bị các chatbot xúi giục tự làm hại bản thân. Các cơ quan quản lý Trung Quốc không phải là những người duy nhất lo ngại: một số tiểu bang của Mỹ gần đây đã thông qua các luật nhắm vào các dịch vụ AI duy trì các mối quan hệ tình cảm.
Thượng viện chất vấn gắt gao Todd Blanche
Todd Blanche từng làm luật sư cho Donald Trump. Việc ông được đề cử cho chức vụ Bộ trưởng Tư pháp – và ra điều trần xác nhận trước Thượng viện vào hôm nay – đã tóm gọn sự biến đổi của Bộ Tư pháp Mỹ. Trump đã biến cơ quan này thành công ty luật cá nhân của mình. Bộ Tư pháp đã cố gắng giữ khoảng cách với chính trị, nhưng giờ đây lại thường xuyên theo đuổi những vụ kiện thiếu căn cứ, mang động cơ chính trị nhằm vào những người chỉ trích Tổng thống.
Blanche sẽ bị chất vấn gắt gao về quỹ 1,8 tỷ đô la mà ông đề xuất để trả cho các nạn nhân của “cuộc chiến pháp lý” từ chính phủ (nghĩa là những người ủng hộ MAGA). Bộ Tư pháp đã dàn xếp chuyện này với Trump, người đổi lại, đã đồng ý dàn xếp một vụ kiện đòi chính phủ 10 tỷ đô la sau khi hồ sơ thuế của ông bị rò rỉ bất hợp pháp. Ngay cả các thành viên Đảng Cộng hòa cũng do dự trước hành động tư lợi này, còn Blanche thì nói quỹ này đã bị hủy bỏ. Nhưng để được Thượng viện phê chuẩn, nhiều người sẽ muốn Blanche cam kết rằng một ưu đãi khác dành cho tổng thống – quyền miễn trừ khỏi các cuộc kiểm toán thuế – cũng đã bị loại bỏ hoàn toàn. Hôm thứ Hai, một thẩm phán liên bang đã gọi hành vi của Bộ Tư pháp trong thỏa thuận đó là “hoàn toàn không phù hợp” với nhiệm vụ “thực thi pháp luật và bảo vệ lợi ích công.”
The Economist; Nghiên Cứu Quốc Tế
Thế giới 15/07/2026: Trump cảnh báo sẽ tấn công các nhà máy điện và cầu đường vào tuần tới..; kinh tế Trung Quốc tăng trưởng chậm; Ukraine tấn công thêm 11 tàu Nga ở Biển Azov; Tây Ban Nha thắng Pháp 2-0 vào chung kết… (The Economist)
Nền kinh tế Trung Quốc tăng trưởng yếu nhất kể từ năm 2022.
Mỹ phát động các cuộc tấn công mới vào Iran trong khi Bộ Tư lệnh Trung tâm (CENTCOM) nối lại cuộc phong tỏa hải quân.
Kết quả bán kết ngày 14/7/2026 giữa Pháp và Tây Ban Nha
Thế giới 14/07/2026: Tiểu vương quốc Á Rập lên án Iran bắn tàu của họ; Andy Burnham sẽ là thủ tướng Anh; đại tu Cục Dự trữ Liên bang; Ấn Độ ra mắt Chỉ số Sản xuất Dịch vụ (ISP); 14/7 Quốc Khánh Pháp; Pháp và Tây Ban Nha tranh bán kết túc cầu (The Economist)
