Nguồn: The Economist | Biên dịch: Nguyễn Thị Kim Phụng
Houthi chiếm giữ Mocha, một cảng chiến lược ở miền tây Yemen, trong lúc giao tranh với các lực lượng do Ả Rập Saudi hậu thuẫn ngày càng leo thang. Việc chiếm được cảng này mang lại cho lực lượng phiến quân do Iran hậu thuẫn đòn bẩy lớn hơn đối với Eo biển Bab el-Mandeb, nối liền Biển Đỏ với Vịnh Aden. Tuyến đường biển này đã trở nên đặc biệt quan trọng đối với xuất khẩu dầu mỏ kể từ khi cuộc chiến tại Iran làm gián đoạn hoạt động vận tải biển qua Eo biển Hormuz.
Tình trạng bán tháo nợ chính phủ Mỹ tiếp tục diễn ra mạnh mẽ, với lợi suất trái phiếu kỳ hạn 10 năm chạm mức 4,96%, tiệm cận mức cao nhất kể từ năm 2007. Các nhà đầu tư đang lo lắng về việc giá dầu tăng cao – dầu thô Brent đã chạm mức 109 USD/thùng trước khi giảm trở lại – cũng như chương trình mua lại nợ của Bộ Tài chính yếu hơn mong đợi. Quan ngại cũng lan sang các thị trường trái phiếu khác khi lợi suất chuẩn tăng vọt ở Australia và Nhật Bản.
Israel tuyên bố phá hủy một hệ thống đường hầm rộng lớn của Hezbollah ở miền nam Lebanon. Mạng lưới ngầm này nằm dưới rặng núi Ali al-Taher, gần biên giới hai nước, nơi Israel đơn phương chỉ định là vùng đệm. Tuần trước, Israel đã chiếm giữ khu vực này. Trước đó, Iran đã cảnh báo sẽ đáp trả mạnh mẽ bất kỳ cuộc tấn công nào của Israel vào rặng núi này.
Anthropic nói rằng họ đã ngăn chặn một số nỗ lực của “các tác nhân đe dọa” nhằm lạm dụng Claude, chatbot AI của hãng. Phòng thí nghiệm Mỹ cho biết đã bắt quả tang các nhà khoa học sử dụng công cụ của họ để nghiên cứu vũ khí sinh học. Họ cũng cho biết người dùng ở Trung Quốc, Nga, và Yemen đã cố gắng truy cập vào các mô hình của hãng để phát triển phần mềm cho vũ khí và phát tán thông tin tuyên truyền. Tuần này, một cựu nhà nghiên cứu của Anthropic cáo buộc các công ty AI đang “đánh cược với mạng sống của chúng ta.”
Bài đang hot
Cú sốc việc làm tại Trung Quốc
Một tòa phúc thẩm ở Boston bác bỏ kế hoạch của Donald Trump nhằm thắt chặt các yêu cầu bỏ phiếu qua bưu điện trước thềm cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11, đồng thời xác nhận lệnh cấm của tòa án cấp dưới chống lại sắc lệnh hành pháp của tổng thống. Trước đó, Trump đã tìm cách ban hành các quy định khắt khe hơn trên toàn nước Mỹ về việc đăng ký cử tri và thiết kế lá phiếu. Tối cao Pháp viện đang xem xét một yêu cầu tương tự từ chính quyền.
Oracle báo cáo doanh thu quý I đạt 19,3 tỷ USD – tăng 30% so với cùng kỳ năm ngoái – phần lớn nhờ việc nhu cầu sử dụng các dịch vụ đám mây của hãng tiếp tục tăng. Doanh số từ nhánh kinh doanh này đã tăng lên 7,4 tỷ USD, tăng 121% so với cùng kỳ năm ngoái, theo đó thúc đẩy sự lạc quan của các nhà đầu tư rằng những vụ đánh cược của công ty công nghệ Mỹ này vào các trung tâm dữ liệu sẽ mang lại quả ngọt. Cổ phiếu của Oracle đã tăng 6% trong các giao dịch ngoài giờ.
Hai nhà hoạt động tổ chức sự kiện cầu nguyện thường niên để tưởng niệm Thảm sát Thiên An Môn chính thức bị kết án 7 năm tù tại Hong Kong. Châu Hằng Đồng và Lý Trác Nhân bị kết án theo Luật An ninh Quốc gia của đặc khu vì tội xúi giục người khác lật đổ chính quyền nhà nước. Hong Kong từng là nơi hiếm hoi ở Trung Quốc tưởng niệm vụ sát hại các sinh viên ủng hộ dân chủ vào năm 1989, nhưng điều đó đã thay đổi khi Trung Quốc áp đặt luật an ninh quốc gia vào năm 2020.
Con số trong ngày: 180 tỷ USD, là mức giảm tổng giá trị vốn hóa thị trường của mười công ty đồ uống niêm yết lớn nhất phương Tây trong vòng 5 năm qua.
TIÊU ĐIỂM
Lựa chọn của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ
Kevin Warsh nghe có vẻ ngày càng cứng rắn. Phát biểu tại một cuộc họp mặt của các ngân hàng trung ương ở Jackson Hole vào ngày 28/08, Chủ tịch Cục Dự trữ Liên bang nói rằng lạm phát vẫn còn quá cao. Đồng thời, ông lưu ý rằng nền kinh tế dường như đã mạnh lên, và thị trường lao động vẫn “đang trong trạng thái toàn dụng lao động.” Các dữ liệu gần đây đã chứng minh cho lập luận của ông. Bảng lương tháng 8 vượt xa kỳ vọng, tỷ lệ thất nghiệp duy trì ở mức thấp là 4,1%, và các ước tính chỉ ra mức tăng trưởng GDP hàng năm là 4,7% trong quý III.
Sẽ có thêm dữ liệu xuất hiện vào hôm nay, khi Mỹ công bố các số liệu giá tiêu dùng cho tháng 8. Các nhà kinh tế kỳ vọng lạm phát toàn phần ở mức 3,4% so với cùng kỳ năm ngoái, tương đương với mức của tháng 7, và lạm phát lõi –đã loại trừ giá thực phẩm và năng lượng nhiều biến động – ở mức 2,4%. Các thị trường dự đoán khả năng Fed tăng lãi suất tại cuộc họp vào tuần tới là hơn 60%. Với việc Donald Trump yêu cầu hạ lãi suất, Warsh có thể phải đưa ra lựa chọn giữa việc làm hài lòng tổng thống và bảo vệ uy tín chống lạm phát của mình.
Bài toán xăng dầu của nền kinh tế Nga
Ngân hàng trung ương Nga đã cắt giảm lãi suất trong 10 cuộc họp gần nhất, từ 21% vào giữa năm 2025 xuống còn 14% vào tháng 7. Tuy nhiên, hôm nay, các nhà hoạch định lãi suất có thể sẽ tạm dừng việc hạ lãi suất: 18 trong số 19 nhà phân tích được hãng thông tấn nhà nước TASS thăm dò ý kiến dự đoán lãi suất sẽ được giữ nguyên. Lý do là vì xăng dầu. Các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Ukraine vào các nhà máy lọc dầu đã gây ra tình trạng thiếu hụt, khiến giá bán lẻ xăng dầu trong tháng 7 cao hơn 26% so với một năm trước. Trong khi đó, tỷ lệ lạm phát hàng năm là 6%. Dù lạm phát đã giảm kể từ mùa xuân năm ngoái, nhưng nó vẫn ngoan cố nằm trên mức mục tiêu 4% của ngân hàng.
Bên cạnh đó, chính phủ vẫn tiếp tục vung tiền cho cuộc chiến tại Ukraine. Các gói kích thích tài khóa đồng nghĩa rằng cầu đang tăng cao và chạm tới những giới hạn nghiêm trọng về nguồn cung. Một trong số các vấn đề là lao động: tỷ lệ thất nghiệp gần ở mức 2%, gần như thấp nhất mọi thời đại. Nhưng ngân hàng trung ương – cơ quan dự kiến nền kinh tế chỉ tăng trưởng 1% trong năm nay – có thể chưa sẵn sàng tăng lãi suất trong thời gian tới. Người dân Nga có lẽ sẽ khó có thể kỳ vọng giá cả ngừng leo thang.
Ngày thế giới thay đổi
Hôm nay, nước Mỹ sẽ tưởng nhớ những nạn nhân thiệt mạng trong vụ tấn công ngày 11/09. Tổng thống Donald Trump dự kiến tham dự một buổi lễ tại Lầu Năm Góc để đánh dấu 25 năm kể từ thảm kịch này; các buổi lễ tưởng niệm cũng sẽ diễn ra ở Manhattan và Hạt Somerset, Pennsylvania, nơi một trong những chiếc máy bay bị không tặc chiếm đã lao xuống.
Ngày Yêu nước (Patriot Day) – tên gọi hiện tại của ngày 11/09 – là sự kiện giúp đoàn kết cả nước Mỹ. Nhưng vẫn có các quan điểm trái chiều về phản ứng sau cuộc tấn công khủng bố: chỉ 48% người Mỹ cho rằng các cuộc chiến và chương trình giám sát theo sau đó là xứng đáng với cái giá phải trả. Bất chấp sự thất vọng của nhiều người, bộ máy chống khủng bố quy mô lớn được thiết lập sau vụ 11/09 phần lớn vẫn đang được duy trì.
Việc Trump sử dụng các công cụ này đang làm bùng lên cuộc tranh luận về việc liệu có nên kiềm chế chúng hay không. Tổng thống đã gọi những kẻ buôn lậu ma túy là khủng bố để biện minh cho các cuộc tấn công vào tàu thuyền ở Caribe và Thái Bình Dương. Ông cũng sử dụng Bộ An ninh Nội địa – cơ quan được thành lập để chống khủng bố – để vây bắt những người nhập cư bất hợp pháp. Cuối cùng, một thế hệ nghị sĩ trẻ hơn, với những ký ức mơ hồ hơn về các cuộc tấn công này, có thể sẽ tìm cách giới hạn quyền lực của cơ quan hành pháp.
Điền kinh lại nỗ lực đổi mới
Các ngôi sao điền kinh từ lâu đã phàn nàn rằng môn thể thao của họ luôn phải chật vật để thu hút sự chú ý ở bên ngoài các kỳ Thế vận hội hay Giải Vô địch Thế giới. Năm ngoái, Michael Johnson, một cựu vận động viên chạy nước rút người Mỹ với bốn huy chương vàng Olympic, đã cố gắng lấp đầy khoảng trống này bằng cách ra mắt Grand Slam Track, một giải đấu hứa hẹn có hình thức thân thiện hơn với người hâm mộ và mức lương khổng lồ cho các vận động viên. Dù vậy, giải đấu đã nộp đơn xin phá sản chỉ trong vòng vài tháng. Giờ đây, cơ quan quản lý môn thể thao này – Liên đoàn Điền kinh Thế giới (World Athletics) – đang đề xuất một giải pháp khác. Giải Ultimate Championship, bắt đầu vào hôm nay tại Budapest, là một sự kiện kéo dài ba ngày với tổng giải thưởng lên tới 10 triệu USD.
Sự kiện mới này đi kèm với nhiều trò thu hút khán giả. Các chương trình phát sóng sẽ có hình ảnh 3D mô phỏng đoạn nước rút về đích; khu vực sân thi đấu sẽ được sơn màu đen thay vì màu xanh lá cây truyền thống. Dù vậy, phần thưởng tiền mặt đáng mơ ước (150.000 USD cho người chiến thắng một nội dung thi đấu) đã giúp thu hút nhiều ngôi sao lớn. Chẳng hạn, Josh Kerr của Anh và Jakob Ingebrigtsen của Na Uy sẽ tiếp tục hâm nóng cuộc cạnh tranh khốc liệt của họ ở cự ly 1500 m nam.
The Economist – Nghiên Cứu Quốc Tế
Tin thế giới 11/09/2026: Houthi chiếm đảo Mocha; 11/09: Ngày Yêu nước (Patriot Day) của Mỹ; Israel phá hủy đường hầm lớn của Hezbollah… (The Economist)
Thẩm phán bang Massachusetts bị cáo buộc tạo điều kiện cho người nhập cư trốn tránh ICE nhận một lời khiển trách công khai hiếm hoi.
Y học – Viên thuốc đa năng: Tại sao đơn thuốc Gabapentin kê ngoài chỉ định lại tăng vọt?
Hội đồng giám sát hạt nhân Liên Hiệp Quốc lần đầu tiên báo cáo về Iran lên Hội đồng Bảo an LHQ sau 20 năm.
Bản đồ phân chia khu vực bầu cử quốc hội của Missouri lại được đưa ra trước Tòa án Tối cao Hoa Kỳ, gây thêm nhiều sự hỗn loạn.
